Het is blauw, bruin , groen en het kwaakt

De eerste salamander kroop zo’n 370 miljoen jaar geleden op het land. Toen duurde het nog zo’n dikke honderd miljoen jaar voor de eerste kikkers verschenen. Ze verloren hun salamanderstaart (dat is ook hun Latijnse naam Anura), en dat was blijkbaar een goede zet. Want sindsdien zijn de kikkers niet meer van de aarde weg geweest. Sterker nog, er zijn nu 7600 verschillende soorten beschreven. Dat is een kleine 90 % van alle amfibieën op aarde. Het aantal kikkersoorten neemt door nieuwe vondsten nog steeds toe. Dat neemt niet weg dat een derde van alle soorten uitsterven boven het hoofd hangt, natuurlijk voor al door ons toedoen. In ons land komen 11 soorten voor. Net zoals met de gewone pad gaat het met de (blauwe) heikikker, de bruine en de drie groene kikkersoorten redelijk goed.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

Die keuze lijkt niet ingewikkeld. Natuurlijk wint het oor. Op het oog lijken deze twee soorten zo veel op elkaar dat ze in het veld erg moeilijk uit elkaar te houden zijn. Maar het eerst opgewekte en dan wat treurig eindigend melodietje van de fitis is niet te verwisselen met het eentonige roepen van de eigen naam door de tjiftjaf. In Duitsland roepen ze Zilpzalp. En in Groot Brittannië chifchaff.

De tjiftjaf arriveert in maart vanuit landen rond de Middellandse zee. De fitis doet er een paar weken langer over, maar die moet dan ook van veel verder weg komen. Ze overwinteren in midden Afrika en moeten eerst de Sahel zone en de Sahara oversteken. Des te verwonderlijker is dat de fitis jaar na jaar op vrijwel de zelfde dag weer terug is en in dezelfde boom zijn melancholieke liedje laat horen, begeleid door de tjiftjaf in de buurboom.

Als ze zo op elkaar lijken, hoe verwant zijn fitis en tjiftjaf? Tegenwoordig wordt dat minder op grond van het uiterlijk bepaald maar vooral naar de overeenkomst in DNA, het erfelijk materiaal. Op basis daarvan horen fitis en tjiftjaf beiden tot het geslacht van de boszangers. Die grote groep, in het latijn Phylloscopus (oftewel bladonderzoekers), bestaat uit 81 bruingroene vogelsoorten die broeden in Europa en Azië. Aan de hand van het DNA worden negen groepen, zogenaamde clades onderscheiden die ieder voor zich afstammen van een gemeenschappelijke voorouder. En jawel, fitis en tjiftjaf stammen uit dezelfde clade.

Er zijn kleine verschillen in uiterlijk. De tjiftjaf heeft wat donkerder poten en wat kortere vleugels. Beiden zijn in het voorjaar uitgesproken insecteneters. De tjiftjaf slaat tijdens het foerageren met zijn staart en zoekt zijn prooien vaak wat hoger in de boom dan de fitis. Behalve in de zang zit het grote verschil tussen beiden soorten vooral in de trekpatronen. Daarop lijkt de klimaatverandering ook effect te hebben. Heel beslissend voor het broedsucces is of het tijdstip van het uitkomen van de jongen nog klopt met de steeds vroegere piek in uit het ei kruipende rupsjes. De tjiftjaf lijkt daar beter op in te spelen dan de fitis, door inmiddels beduidend eerder terug te keren in het broedgebied, soms al in februari. De fitis lijkt het moeilijker te hebben om zijn ook veel langere trektocht uit midden Afrika voldoende te vervroegen.

De laatste 25 jaar horen we ze op vrijwel dezelfde dag in de tweede week van april weer voor het eerst hun lied zingen. Beiden zijn nog steeds zeer succesvolle broedvogels in ons land. Maar wel is de broedvogelstand van de tjiftjaf met 400.000 nu twee keer zo hoog als die van de fitis. Interessant zijn de experimenten van de Groningse onderzoekers Christiaan Both met de bonte vliegenvanger, ook al zo’n langeafstand trekker. Die soort kon zijn aankomst wel wat vervroegen, maar niet genoeg voor de rupsenpiek. Both ontdekte een slimme andere aanpassing van de bonte vliegenvanger. Die vliegen, als ze hier te laat aankomen, nu door naar Scandinavië. En daar lijken ze dan precies op tijd te zijn. Of dat bij de fitis ook het geval zou kunnen zijn? Fascinerende, maar voorlopig veel te moeilijke vraag blijft hoe de verschillen tussen de zo nauw verwante fitis en tjiftjaf ooit tot stand zijn gekomen.

Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers

Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.

• Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.

Tot de volgende keer! Menno en Erwin

Subscribe now

Blijf op de hoogte!

Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.

Get more from Erwin Balkema in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Fitis en tjiftjaf: oog of oor?

Die keuze lijkt niet ingewikkeld. Natuurlijk wint het oor. Op het oog lijken deze twee soorten zo veel op elkaar dat ze in het veld erg moeilijk uit elkaar te houden zijn.

Maar het eerst opgewekte en dan wat treurig eindigend melodietje van de fitis is niet te verwisselen met het eentonige roepen van de eigen naam door de tjiftjaf. In Duitsland roepen ze Zilp zalp. En in Groot Brittannië chif chaf. De tjiftjaf arriveert in maart vanuit landen rond de Middellandse zee.

De fitis doet er een paar weken langer over, maar die moet dan ook van veel verder weg komen. Ze overwinteren in midden Afrika en moeten eerst de Sahel zone en de Sahara oversteken. Des te verwonderlijker is dat de fitis jaar na jaar op vrijwel de zelfde dag weer terug is en in dezelfde boom zijn melancholieke liedje laat horen, begeleid door de tjiftjaf in de buurboom.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

De bomen met een witte bast die ieder herkent. De meest voorkomende is de ruwe berk, met vaak ruige, donkere barsten onder in de bast. De hangende berk heet die in het Duits. En dat klopt, want de hoogste takken hangen sierlijk naar beneden, net zoals de mannelijke katjes.

Onze andere berk is de zachte berk. Vanwege de haartjes onder de bladstelen heet die in het Engels zelfs de donzige berk. Doet het ook goed op nattere gronden, en wordt daarom door onze buren in het oosten en het westen ook wel de moerasberk genoemd. Berken zijn pionier bomen die ons landschap al meer dan 8000 jaar opsieren. Geliefd in de haarverzorging (berkenwater). En gehaat in het voorjaar gehaat vanwege de pollen, het mannelijke stuifmeel.

Berken hebben niet de bestendigheid van bijvoorbeeld eiken of beuken. Ze worden zelden ouder dan honderd jaar. Ze vallen makkelijk om met hun oppervlakkige wortels. Het zijn bomen die van licht houden en doen het daarom ook goed in open landschappen zoals heidevelden. In een uitgroeiend bos zullen ze relatief snel worden verdrongen. Waar berken staan zijn ook vaak paddenstoelen te vinden. Berken leven samen met vliegenzwammen en berkenboleten. Die schimmels noemt men hun symbionten. De schimmeldraden maken contact met de fijne worteldelen van de berk. Die wordt beschermd tegen het binnendringen van schadelijke organismen, krijgt mineralen en een verbeterde wateropname. In ruil levert de berk voedingsstoffen als suikers (glucose) terug aan de paddenstoelen. Als de berk sterft verdwijnen ook vaak de berkenboleten en vliegenzwammen. Als het niet goed gaat met de berk, het is bijvoorbeeld te nat of er is te veel schaduw, dan is er een dikke kans dat er een andere paddenstoel verschijnt, de berkenzwam of berkendoder. De berkenzwam groeit als een bruinig kussen met een korte steel op de stam van de berk, met een witte buislaag aan de onderkant. Deze zwam leeft zowel van de nog levende als van de dode berk, en is daarmee een necrotrofe parasiet. De berkenzwam veroorzaakt bruinrot in het gezonde hout van de boom. Hierdoor kan een aangetaste boom eerst wel rechtop blijven staan, maar zijtakken kunnen onverwacht af vallen. Dan breekt de stam vaak enkele meters boven de grond af. Stukken berkenstam liggen nog tijden met intacte witte schors op de grond, maar zijn van binnen dan al geheel vermolmd.

In het voorjaar leveren berken vreugde en verdriet. Van oudsher wordt in het voorjaar uit de berkenstam sap gewonnen. Door de hoge worteldruk kunnen per boom wel meerdere liters worden afgetapt. Het sap heeft een hoog suikergehalte en na gisting ontstaat een alcoholische drank. Ook wordt het sap als haarmiddel gebruikt onder de naam berkenhaarwater. Het verdriet zit hem in de sterk allergene werking van berkenpollen. Alleen al in Nederland geeft dat problemen voor één miljoen mensen.

Het stuifmeel wordt in de lange mannelijke katjes in enorme hoeveelheden aangemaakt en door de wind verspreid. Terecht gekomen op slijmvliezen van neus of ogen kan dat tot een hooikoortsachtige reactie leid. Daar kan medicatie maar beperkt tegen helpen. In de lange bloeitijd van berken, van de tweede helft in maart tot in mei, kunnen heel veel mensen ziek worden, vooral bij droog en winderig weer. Op de website Pollennieuws wordt voor hen de meest actuele situatie aangegeven.

Ruw of zacht?

- De ruwe berk is een sierlijk verschijning. Met een hoogte tot 30 meter geven de hangende takken vooral aan de ouder bomen een vriendelijker beeld dan de iets kleinere en meer kegelvormige zachte berk. Daarvan zijn de takken meer naar boven gericht en om elkaar heen gedraaid, zeker ook als struik

- De schors van de ruwe berk is zilverachtig wit, en heeft aan de basis gegroefde en ruitvormige zwarte patronen. Die ontbreken bij de zachte berk, met een meer egale en vaak wat grijsachtige schors.

- De bladeren van de ruwe berk zijn glanzend, van eirond tot driehoekig ,en dubbel getand. De zachte berk heeft regelmatige enkeltandige en aan de onderkant behaarde bladeren. Ook de bladsteel is behaard.

- De hangende mannelijke katjes van beide soorten zijn vaak in groepjes van 2 tot 4 bij elkaar. In de winter bruin, verkleuren ze in het voorjaar naar geel. De vrouwelijke katjes zijn aanvankelijk groen en staan recht op. Na bevruchting worden ze breder en gaan ook hangen, tot de vruchtkatjes uit elkaar vallen.

- De ruwe berk groeit op een droge tot matig vochtige, zure tot neutrale bodem. Vooral op arme grond, gedijt goed in zand of leem. In Nederland talrijker dan de zachte berk. Die heeft graag een vochtige tot natte bodem, groeit zowel op zure en voedselarme als op matig voedselrijke veen en zandgronden, ook als struikgewas.

Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers

Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.

• Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.

Tot de volgende keer! Menno en Erwin

Subscribe now

🎧 Luister verder

Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.

👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.

📬 Blijf meewandelen

Vond je dit interessant?

Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.

Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.

👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl

(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)

Tot volgende week,

Menno & Erwin

Blijf op de hoogte!

Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.

Get more from Erwin Balkema in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Ruwe en zachte: berken horen bij ons land

De bomen met een witte bast die ieder herkent. De meest voorkomende is de ruwe berk, met vaak ruige, donkere barsten onder in de bast.

De hangende berk heet die in het Duits. En dat klopt, want de hoogste takken hangen sierlijk naar beneden, net zoals de mannelijke katjes. Onze andere berk is de zachte berk. Vanwege de haartjes onder de bladstelen heet die in het Engels zelfs de donzige berk. Doet het ook goed op nattere gronden. En wordt daarom door onze buren in het oosten en het westen ook wel de moerasberk genoemd.

Berken zijn pionier bomen die ons landschap al meer dan 8000 jaar opsieren. Geliefd in de haarverzorging (berkenwater). En gehaat in het voorjaar gehaat vanwege de pollen, het mannelijke stuifmeel.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag/ zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

Lange tijd heersten de dinosauriërs op aarde. Er leefden toen weinig zoogdieren. Over het algemeen vrij kleine dieren, en zoals we vermoeden vermeden ze de dag en waren vooral ’s nachts actief. Veel dino’s waren juist overdag actief, aangewezen als ze waren op de warmte van de zon. Daarom bood de nacht een uitweg voor zoogdieren, met een naar verhouding hoge stofwisseling. Deze theorie, die bekend staat als de “bottleneck” (= flessenhals) hypothese, steunt inmiddels ook op argumenten over het gezichtsvermogen. De meeste zoogdieren zijn kleurenblind. Hun vermogen om licht waar te nemen is in veel opzichten beperkt vergeleken met reptielen en vogels en aangepast aan de nacht. Bovendien ontbreekt het aan een bescherming tegen de gevaarlijke UV schade. Dat is alleen zo in de groep van zoogdieren die hun jongen de hele zwangerschap via een placenta in de baarmoeder laten groeien.

Anders dan deze placentalia beschikken buideldieren en eierleggende zoogdieren (het vogelbekdier en de mierenegel) wel over een UV-schade herstelsysteem, een zogenaamd fotolyase. Later, maar niet gepubliceerd onderzoek maakt aannemelijk dat helemaal aan het begin van de ontwikkeling van alle zoogdieren al twee andere fotolyase systemen uitgeselecteerd zijn. Dat zou suggereren dat de placentale zoogdieren door een dubbele flessenhals van de nacht gegaan zijn, om te overleven in een wereld vol dinosauriërs. Vogels worden tegenwoordig gezien als de enige overlevenden en de directe afstammelingen van de dinosauriërs. Zij behoren daarom volgens moderne indeling bij de vier nog overlevende ordes van reptielen. Die kennen wij als de groep van de slangen, hagedissen en wormhagedissen, de groepen van de schildpadden en de krokodil-achtigen en de enige (in Nieuw Zeeland) overlevende soort van de brughagedissen. Al deze reptielen hebben samen met de vogels niet alleen de drie tegen UV schade beschermende fotolyase systemen. Ook beschikken ze over een grotere variatie aan kleurdetectie, inclusief infrarood en ultraviolet.
Zoals de nieuw opgestelde hypothese stelt zijn de vermoede verliezen van twee UV beschermingssystemen door alle zoogdieren rond 200 miljoen jaar geleden gebeurd. Dit werd gevolgd door het verlies van het derde system zo’n 55 miljoen jaar later, dit keer alleen bij de placentale zoogdieren. Deze verliezen zijn nooit meer goedgemaakt. Ook wij als mensen moeten het tot ons verdriet zonder bescherming doen. Misschien kunnen nieuwe methoden om DNA te onderzoeken duidelijkheid geven of de hier geschilderde teloorgang in een dubbele flessenhals werkelijk zo gebeurd is. Wat wel duidelijk is dat een aantal zoogdieren inmiddels weer dag actief konden worden. Voor ons mensen speelt het kleuren kunnen zien daarbij een belangrijke rol. De meeste zoogdieren zijn totaal kleurenblind. Maar door een gen-verdubbeling zo’n veertig miljoen jaar geleden hebben de meeste apen en alle mensapen het kleuren zien weer heroverd. Zij hebben nu weer speciale fotopigmenten voor de kleuren rood, geel en blauw. Daarmee kunnen we bijvoorbeeld de rijpheid van vruchten en bladeren weer goed beoordelen. Heel recent is ontdekt dat er voor de overgang van nacht naar dagactiviteit ook de reactie op temperatuurveranderingen een rol speelt. Op celniveau blijken daarbij veranderingen in gen activiteit uit te maken of een zoogdier overdag actief is. Door die gen activiteit te blokkeren kon men van een nacht actieve muis een dag actief dier maken.

Bronnen:

The nocturnal bottleneck and the evolution of activity patterns in mammals.
2013 M.P.Gerkema et al. Proc Biol Sci 2013 80(1765):20130508 doi: 10.1098/rspb.2013.0508.

A cellular basis for the mammalian nocturnal-diurnal switch.
2026 A.D. Beale et al. Science 391-6788 https://www.science.org/doi/10.1126/science.ady2822

Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers

Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.

• Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.

Tot de volgende keer! Menno en Erwin

Subscribe now

🎧 Luister verder

Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.

👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.

📬 Blijf meewandelen

Vond je dit interessant?

Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.

Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.

👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl

(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)

Tot volgende week,

Menno & Erwin

Blijf op de hoogte!

Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.

Get more from Erwin Balkema in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Zoogdieren door een flessenhals van de nacht. Of zelfs twee keer?

Lange tijd heersten de dinosauriërs op aarde. Er leefden toen weinig zoogdieren. Over het algemeen waren dat vrij kleine dieren. En, zoals we vermoeden, vermeden ze de dag en waren vooral ’s nachts actief.

Veel dino’s waren juist overdag actief, aangewezen als ze waren op de warmte van de zon. Daarom bood de nacht een uitweg voor zoogdieren, met een naar verhouding hoge stofwisseling. Deze theorie, die bekend staat als de “bottleneck” (= flessenhals) hypothese steunt inmiddels ook op argumenten over het gezichtsvermogen.

De meeste zoogdieren zijn kleurenblind en hun licht waarnemingsvermogen is in veel opzichten beperkt vergeleken met reptielen en vogels. Bovendien ontbreekt het aan een bescherming tegen de gevaarlijke UV schade. Dat is alleen zo in de groep van zoogdieren die hun jongen de hele zwangerschap via een placenta in de baarmoeder laten groeien.

Anders dan deze placentalia beschikken buideldieren en eierleggende zoogdieren (het vogelbekdier en de mierenegel) wel over dit uv-schade herstelsysteem, een zogenaamd photolyase. Later, maar nog niet gepubliceerd onderzoek maakt aannemelijk dat helemaal aan het begin van de ontwikkeling van alle zoogdieren al twee andere photolyase systemen uit geselecteerd zijn.

Dat zou suggereren dat zoogdieren door een dubbele flessenhals van de nacht gegaan zijn, om te overleven in een wereld vol dinosauriërs.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

Klopt het dat koeien maar twee uur per dag slapen was de vraag. Het antwoord is in principe ja. En wat je je danmeteen afvraagt is waarom wij mensen dan zo’n 8 uur slapen. Om maar niet te spreken over sommige vleermuizen die wel 20 uur per dag slapend doorbrengen. Die grote verschillen in slaapduur, tussen wat toch allemaal zoogdieren zijn, begrijpen we maar ten dele.

De opbouw van de slaap is voor alle soorten zoogdieren dezelfde. Een afwisseling van aan de ene kant fases met diepe slaap, die zich vertaalt in langzame golven in onze hersenen. En aan de andere de slaapfases met snelle oogbewegingen (Rapid Eye Movements oftwel REM slaap), de fase waarin we dromen. Pas recent is er slaap gemeten tijdens activiteit, bij herkauwende rendieren. Er is nog veel over slaap te ontdekken. Zeker als het om de vraag gaat waarom we slapen.

Van alle mogelijke redenen waarvoor slaap goed kan zijn die van veiligheid en energiebesparing waarschijnlijk de oudste. Als je niet actief hoeft te zijn, bijvoorbeeld om voedsel te verzamelen of energie uit zonlicht te halen (fotosynthese) kun je beter naar een ruststand overgaan, op een veilige plek. Dat zal vaak samenhangen met de dagelijkse afwisseling van licht en donker, en natuurlijk met de omgevingstemperatuur. Daarom spelen inwendige biologische kloksystemen een grote rol bij de regeling van slaap.

Bij het fenomeen slaap zijn er nog een aantal zaken aan de orde die met herstel en informatieverwerking te maken hebben. En die hangen samen met de al eerder genoemde slaapfases van diepe slaap en REM slaap. Tijdens die processen worden allerlei afvalstoffen in de hersenen opgeruimd die tijdens activiteit ontstaan zijn. Een voorbeeld zijn Tau-eiwitten. Die staan in een kwalijk daglicht bij de ziekte van Alzheimer. Die nog steeds ongeneselijke ziekte wordt bevorderd door chronisch slaapgebrek.

Tijdens slaap vindt er ook een herordening van in de hersenen opgenomen informatie plaats. Daarbij zijn er heel veel minder belangrijke, en vooral zintuigelijke waarnemingen, die beter uitgefilterd kunnen worden en niet in ons lange termijn geheugen opgeslagen hoeven te worden.

Het is wel spannend om met die ideeën over de functies van slaap te kijken naar de grote verschillen tussen dieren in slaapduur. Wat opvalt is dat veel roofdieren langslapers zijn. Als zij de buit binnen hebben kunnen ze met een gerust hard het er de rest van de dag van nemen. Dat geldt voor leeuwen, maar ook voor onze honden en katten. En het geldt blijkbaar ook voor vleermuizen. Het jagen op vliegende insecten in de schemering is weliswaar een dure aangelegenheid, maar blijkbaar heel effectief.

Vleermuizen zijn ook heel goed in een minimale energie-uitgave tijdens de slaap. Knaagdieren en konijnen en hazen verdelen de tijd van slapen en wakker zijn eerlijk over etmaal. De kortslapers lijken de vegetariërs. Geiten een uur of zeven, olifanten vijf uur, koeien en schapen op stal een uur of vier, maar in de wei maar twee, en paarden een uur of drie. Er werd altijd beweerd dat dat samen hing met het feit dat tijdrovende begrazing (en herkauwen) de oorzaak is. Maar de vinding dat herkauwende rendieren in die tijd ook slaapepisodes hebben verandert dat verhaal mogelijk. Het is wat verbazend dat daar nog niet in detail bij koeien naar is gekeken.

En hoe zit het bij ons mensen? Onze gezonde slaapduur schommelt met wat variatie afhankelijk van de persoon tussen pakweg 7 en 9 uur. Al dan niet met een siësta, oftewel een powernap in de middag van maximaal een half uur.

Onze hersenen hebben die slaap blijkbaar nodig om goed te kunnen functioneren. Wie met te weinig slaap een rekenopgave moet oplossen gebruikt maar een fractie van zijn hersenen vergeleken met een uitgeslapen persoon, met alle gevolgen van dien. Wij zijn ook in staat, net als rendieren, om tijdens activiteit even te slapen. Een fors percentage van autorijders heeft die haast, of echt helemaal weggedoezeld zijn ervaring tijden het rijden. En het maakt nog steeds een significant deel uit van ongeluk-oorzaken.

Slaap is van levensbelang, voor dieren maar zeker ook voor de mens. Het meerdere dagen verhinderen van slaap, en vooral ook van REM-slaap, staat internationaal bekend als een uiterst verwerpelijke martelmethode. De lichamelijke en geestelijke gevolgen kunnen desastreus zijn.

Toch is het gedocumenteerd dat beschaafde landen als USA, Rusland en China deze methode toepassen.

Meer over gezonde slaap:

- Raadpleeg de site van het herseninstituut: https://www.hersenstichting.nl/de-hersenen/gezonde-hersenen/slaap/

Lees het boek: De klok met duizend wijzers. Hoe de biologische klok je leven beïnvloedt van Anneloes Opperhuizen en Marijke Gordijn

Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers

Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.

• Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.

Tot de volgende keer! Menno en Erwin

Subscribe now

🎧 Luister verder

Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.

👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.

📬 Blijf meewandelen

Vond je dit interessant?

Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.

Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.

👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl

(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)

Tot volgende week,

Menno & Erwin

Blijf op de hoogte!

Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.

Get more from Erwin Balkema in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Langslapers en kortslapers

Klopt het dat koeien maar twee uur per dag slapen was de vraag. Het antwoord is in principe ja. En wat je je dan meteen afvraagt is waarom wij mensen dan zo’n 8 uur slapen. Om maar niet te spreken over sommige vleermuizen die wel 20 uur per dag slapend doorbrengen.

Die grote verschillen in slaapduur tussen wat toch allemaal zoogdieren zijn begrijpen we maar ten dele. De opbouw van de slaap is voor alle soorten dezelfde.

Een afwisseling van aan de ene kant fases met diepe slaap, die zich vertaalt in langzame golven in onze hersenen. En aan de andere de slaapfases met snelle oogbewegingen (Rapid Eye Movements oftwel REM slaap), de fase waarin we dromen.

Pas recent is er slaap gemeten tijdens activiteit, bij herkauwende rendieren. Er is nog veel over slaap te ontdekken. Zeker als het om de vraag gaat waarom we slapen.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

Het is in het buitenland niet onopgemerkt gebleven: het feit dat Nederland het madeliefje in 2023 tot nationale bloem gekozen heeft. Het is een opmerkelijke keuze voor een kleine en bescheiden plant. Maar, vrijwel het hele jaar bloeiend, en haast in elk weiland en grasveld te vinden.

Ook wanneer het grasveld gemaaid wordt, steken de witgele bloemhoofdjes binnen enkele dagen alweer de kop op. De combinatie van een krans van witte straal- of lintbloemen met een hart van gele buisbloemen maakt het madeliefje tot een typische vertegenwoordiger van de samengesteldbloemigen of composieten. Van de bloemhoofdjes laat zich makkelijk een bloemenkrans maken. Wie houdt er niet van deze vrolijke plantjes die hun bloemhoofdje op de zon richten?

🧬 Een van de grootste plantenfamilies

De composieten vormen één van de twee grootste plantenfamilies op aarde. Meer dan 30.000 soorten vermoedt men. Er zijn alleen misschien meer orchideeën, maar dat weten we niet zeker.

Kenmerkend voor de samengesteldbloemigen is dat wat een bloem lijkt, geen bloem is. In werkelijkheid staan bij deze planten een veelvoud aan bloemen op een bloembodem. Dat kunnen er honderden zijn. Er zijn twee soorten bloemen:

• Lintbloemen: Bij het madeliefje staan deze wit rondom. Als je goed kijkt, zie je dat ze uit drie samengegroeide kroonbladeren zijn opgebouwd, te herkennen aan de tanden.

• Buisbloemen: Deze vormen het gele midden. Ze bestaan uit vijf aan elkaar gegroeide gele kroonbladeren, die zo een vijfkantig symmetrische buis vormen met daarin vijf meeldraden en een stamper.

🔍 Variaties in de familie

Op de bloembodems van veel van de 180 Nederlandse composieten komen zowel lint- als buisbloemen voor, net zoals bij het madeliefje (onder andere klein hoefblad, anjer, kamille en de zonnebloem).

Maar de familie is gevarieerd:

• Zo’n zestig soorten hebben alleen buisbloemen (zoals boerenwormkruid en jakobskruiskruid).

• Om het nog weer ingewikkelder te maken hebben bijvoorbeeld paardenbloemen en havikskruiden alleen lintbloemen.

☀️ Het geheim van het succes

Voor al deze verschillende ontwikkelingen binnen de composieten zijn er in de 80 miljoen jaar oude ontwikkeling vast goede redenen geweest. Wat de precieze voordelen van lint dan wel buisbloemen mogen zijn, hangt zeker samen met de rol van insecten, nodig voor de bestuiving. In elk geval speelt in deze behoorlijk succesvolle familie vast mee dat het voor insecten prettig is dat er zoveel bloempjes bij elkaar staan op hun bloemhoofdjes.

Het madeliefje heeft meerdere eigenschappen die aan de grote verspreiding bijdragen:

1. Betreding en maaien: Met hun platte rozetten van spatelvormige groene bladeren kunnen ze goed tegen betreding, maaien en vraat.

2. Heliotropie: Ze gebruiken efficiënt de zon door hun bloemhoofdje daarnaar te richten.

3. Voortplanting: Naast zaad kunnen ze zich ook vegetatief, en snel, met kruipende uitlopers vermeerderen.

Daarom komt Bellis perennis (de mooie overblijvende) nu niet alleen overal in Europa en Azië voor, maar inmiddels ook in Australië en Zuid- en Noord-Amerika.

Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers

Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.

• Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.

Tot de volgende keer! Menno en Erwin

Subscribe now

🎧 Luister verder

Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.

👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.

📬 Blijf meewandelen

Vond je dit interessant?

Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.

Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.

👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl

(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)

Tot volgende week,

Menno & Erwin

Blijf op de hoogte!

Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.

Get more from Erwin Balkema in the Substack app

Available for iOS and Android

Get the app

Ons madeliefje

Het is in het buitenland niet onopgemerkt gebleven. Het feit dat Nederland het madeliefje in 2023 tot nationale bloem gekozen heeft. Het is een opmerkelijke keuze voor een kleine en bescheiden plant. Maar, vrijwel het hele jaar bloeiend, en haast in elk weiland en grasveld te vinden.

Ook wanneer het grasveld gemaaid wordt, binnen enkele dagen steken de witgele bloemhoofdjes al weer de kop op. De combinatie van een krans van witte straal- of lintbloemen met een hart van gele buisbloemen maakt het madeliefje tot een typische vertegenwoordiger van de samengesteldbloemigen of composieten.

Van de bloemhoofdjes laat zich makkelijk een bloemenkrans maken. Wie houdt er niet van deze vrolijke plantjes die hun bloemhoofdje op de zon richten.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

De beste manier om vogels te leren kennen is om een vogelkenner in te huren. Vaak zijn die bijvoorbeeld voorhanden bij een excursie. Nadeel is dan dat ze vaak een stortvloed van namen over je uitstorten.

Bij de moderne excursie word je dan ook vaak geplaagd door mede-excursiegangers. Die spelen dan vogelgeluide…

Read more

De beste manier om vogels te leren kennen is om een vogelkenner in te huren. Vaak zijn die bijvoorbeeld voorhanden bij een excursie. Nadeel is dan dat ze vaak een stortvloed van namen over je uitstorten.

Bij de moderne excursie wordt je dan ook vaak geplaagd door mede-excursiegangers. Die spelen dan vogelgeluiden voor vanaf hun mobieltje. Het beste heb je dus een persoonlijke vogelkenner tot je beschikking die je gedoseerd informatie verstrekt als je een vogel tegenkomt. Tezamen met een vogelgeluiden app als die van Merlin komt ‘de gewiekste vogelgids’ daar aardig bij in de buurt.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

.

Natuurlijk is het jammer dat we, op onze vogels na, alle dinosauriërs zijn kwijtgeraakt. Maar dat is niet waar het hier om gaat. Het gaat om hoe jammer het is van al die met veel moeite geanimeerde dinosauriërs in de nieuwe Netflix-serie “The Dinosaurs”.

🎬 Een onmogelijke opgave?

Want wat is het een slechte serie. In vier del…

Read more

Natuurlijk is het jammer dat we, op onze vogels na, alle dinosauriërs zijn kwijtgeraakt. Maar dat is niet waar het hier om gaat. Het gaat om hoe jammer het is van al die met veel moeite geanimeerde dinosauriërs in de nieuwe Netflix-serie “The Dinosauers”. Want wat is het een slechte serie. In vier delen van drie kwartier een ingewikkelde geschiedenis van meer dan 160 miljoen jaar willen onderbrengen is natuurlijk een onmogelijke opgave. Het is verwonderlijk hoe ze dat voor elkaar kregen: het is een saaie opvolging geworden van de ene soort dinosauriër na de andere, veelal vechtend met elkaar tot de dood er op volgt.

Compleet nieuwe soorten duiken zo maar op, en verdwijnen weer, door steeds weer nieuwe klimaatellende, of door die moordpartijen. De toeschouwer krijgt geen flauw idee hoe onderzoekers achter wat we nu weten gekomen zijn. Over wat we wel en wat niet weten. Over de lange ontwikkelingslijnen van miljoenen jaren die geleid hebben tot de soorten die hier in beeld gebracht worden.

De serie doet bij wijze van spreken alsof je de geschiedenis van de mens (en we zijn als soort alleen maar 300.000 jaar oud) in een paar geanimeerde actiebeelden zinnig neer zou kunnen zetten.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

.

De hele winter door trekken ganzenvluchten over ons land. Bij vorst, maar ook bij de overgang naar warmere perioden zijn de v-vluchtformaties te zien. Dat is altijd al zo geweest.

📈 Stijgende aantallen

Afhankelijk of je ondersoorten meetelt kan je in Nederland zo’n twintig soorten ganzen te zien krijgen. De aantallen ganzen die op doortrek o…

Read more

De hele winter door trekken ganzenvluchten over ons land. Bij vorst, maar ook bij overgangen naar warmere perioden zijn de v-vluchtformaties te zien.Dat is altijd al zo geweest, maar de aantallen ganzen die op doortrek of als echte winterganzen in ons land verblijven zijn de laatste vijftien jaren naar grote hoogte gestegen. De aantallen stabiliseren nu wat , maar overstijgen de 2 miljoen. Het tafeltje dekje gebeuren van de Nederlandse veehouderij speelt een grote rol. Dat speelt ook bij de ganzen die het hele jaar bij ons doorbrengen en hier broeden.

Hun aantal loopt in de honderdduizenden. Verreweg de koploperis de grauwe gans, in het begin van de vorige eeuw haast uitgestorven als broedvogel. Maar ook zo’n twintigduizend brandganzen broeden in Nederland, in plaats van het in hoge Noorden van Europa en Siberië. Daarbij voegen zich in ons land meer dan twintigduizend broedende exoten, als de nijlgans en de grote Canadese gans. Waarnemingen van het grasbeheer dat de ganzen laten zien verraden het geheim achter al deze ontwikkelingenVolg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

.

Arrogant als we zijn, hebben mensen altijd al de neiging gehad om de natuur in hokjes te duwen. Van Aristoteles tot de moderne DNA-sequencing: hoe bepalen we eigenlijk wat waarbij hoort? Is een vogel een dinosauriër? En wat vertelt een menselijk embryo ons over onze vissen-voorouders?

🏛️ De vroege hokjesge…

Read more

Arrogant als ze zijn hebben mensen altijd al de neiging gehad om de dierenwereld te ordenen. In 350 voor de jaartelling onderscheidde Aristoteles bloedloze dieren (inktvissen, schaaldieren, insecten en schelpdieren) van bloedhebbende dieren. Die laatste groep verdeelde hij in levendbarenden en eierleggers. En de levendbarenden weer in viervoeters, pootlozen en gevleugelden. Sindsdien hebben knappe koppen zich over de indelingskwestie gebogen, zoals Linnaeus, Cuvier, Darwin. Haeckel en Stephen J. Gould. De Duitse bioloog Haeckel kwam op het idee van een indeling in phyla, gebaseerd op een gemeenschappelijke bouwplan binnen een phylum. Over dat idee van een bouwplannen wordt tot op de dag van heden geruzied. Over het aantal, zijn er 32, of 36, of nog heel veel meer? Of is het hele idee een menselijk verzinsel? De combinatie van de evolutietheorie en de ontdekking van soort specifieke DNA-profielen heeft de laatste tijd tot nieuwe inzichten geleid. Blijft de vraag of het leven op aarde nu drie, vier, vijf of zelfs zes koninkrijken telt.

Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.

We hebben een kleine aanpassing gedaan:

Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.

Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.

Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.

Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten

.

In de Nederlandse sloten en plassen komen onsterfelijke wezens voor: Hydra’s die we beter kennen als de gewone en de groene zoetwaterpoliep. Deze neteldieren van slechts enkele centimeters beschikken over het unieke vermogen om zichzelf onbeperkt te vernieuwen.

🧬 Het geheim van FoxO

Een cruciale …

Read more