<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[Menno en Erwin over de natuur en wetenschap: Nieuwsbrief NL]]></title><description><![CDATA[Elke week zenden Prof Menno Gerkema en Erwin Balkema je een leuke inspirerende nieuwsbrief over het onderwerp die we bespreken in onze podcast.]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/s/nieuwsbrief</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png</url><title>Menno en Erwin over de natuur en wetenschap: Nieuwsbrief NL</title><link>https://www.mennoenerwin.nl/s/nieuwsbrief</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Wed, 20 May 2026 21:23:53 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://www.mennoenerwin.nl/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Erwin Balkema en Menno Gerkema]]></copyright><language><![CDATA[nl]]></language><webMaster><![CDATA[mennoenerwin@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[mennoenerwin@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Erwin Balkema]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Erwin Balkema]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[mennoenerwin@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[mennoenerwin@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Erwin Balkema]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #221 De Gerald en David, van dierenvangers tot natuurbeschermers]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-221-de-gerald-en-david</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-221-de-gerald-en-david</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Mon, 18 May 2026 05:41:18 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>De Gerald en David, van dierenvangers tot natuurbeschermers</h1><p>Begin jaren vijftig van de vorige eeuw ontmoetten twee Britse dierenvangers elkaar op het vliegveld van Buenos Aires, Gerald Durrell en David Attenborough. De een was, toen hij in 1995 overleed, directeur van zijn eigen dierentuin op het eiland Jersey. Die was geheel gewijd aan de instandhouding van bedreigde diersoorten. Hij kon dat financieren doordat zijn meer dan 25 boeken over zijn natuurexpedities over de hele wereld goed werden verkocht. Het meest bekend was hij echter door de hilarische beschrijving van zijn jeugd op het eiland Korfoe &#8220;Mijn familie en andere beesten&#8221;. De ander is nu over de hele wereld bekend als Sir David. De man met de wat hese, maar gouden stem, die als geen ander het leven op aarde kan beschrijven. Honderd jaar is hij net geworden, en het is licht verbijsterend wat hij in die honderd jaar voor elkaar heeft gekregen. Van de introductie van snooker en Monty Python op de televisie tot aan een adembenemende en lange reeks natuurfilms. In de loop van het leven van Gerald en David valt een omdenken over onze houding over de natuur op. Het blijft de vraag in hoeverre ze er de natuur mee geholpen hebben.<br><br></p><p>De Jersey Zoo is een begrip geworden voor een veranderde rol van dierentuinen. De tuin maakt deel uit van de Durrell Wildlife Conservation Trust. Die heeft een uitgebreid programma ontwikkeld voor het redden van bedreigde soorten en hun leefgebieden. Aansprekende voorbeelden zijn de roodstaartleeuwaapjes uit Brazilie en de Alaotrabamboemaki&#8217;s uit Madagascar. Succesverhalen zijn ook dwergzwijntjes in India, en de Europese wilde kat in Wales. In totaal gaat het om het behoud van 116 soorten en het herstel van inmiddels 10 complete ecosystemen, Daarbij spelen de plaatselijke gemeenschappen een grote rol. De Trust verzorgt duizenden opleidingen in 149 landen en heeft trainingsfaciliteiten niet alleen op Jersey maar ook op het eiland Mauritius. Met de dierentuin en al andere activiteiten bereikt het programma inmiddels meer dan een miljoen mensen. En wie is een van hun &#8220;honorary fellows&#8221;? Jawel, Sir David Attenborough.<a href="https://www.durrell.org/"><br><br></a>Heel geleidelijk is de inhoud van de televisieprogramma&#8217;s van David Attenborough veranderd. Van spannende verhalen over het vangen van wilde dieren naar hoe prachtig de natuur is, ver weg en dicht bij huis. En dan, volgens sommigen wel wat aan de late kant, komt er aandacht voor de fatale rol die de mens speelt bij de vernietiging van heel veel van die wonderprachtige natuur. Klimaatproblemen komen pas na vijftig jaar natuurfilms maken  aan de orde. Eerder krijgt overbevolking, te veel vlees eten en onze slordige omgang met plastic zakjes de aandacht dan dat grote politieke en economische boosdoeners worden aangesproken. Het niets ontziende winstbejag, het bewust verzwijgen en afdekken van de grote milieuschandalen, het komt niet aan de orde. Het blijft bij een toenemende treurigheid over hoe de zaken gaan. En natuurlijke is er die terechte, warme en prachtig verwoorde fascinatie bij het moois van de natuur op deze aarde. De toeschouwers niet willen afschrikken lijkt daarbij het leidende motto. Zowel Gerald als David hadden beroemde broers. Lawrence Durrell was een hoog geloofd auteur, onder ander bekend van de Alexandria romans, en steevast genoemd voor de literatuur nobelprijs. Richard Attenborough een beroemd acteur en Oscar winnend filmregisseur. Toch hebben hun broers misschien wel een blijvender invloed op ons leven. Niet vanwege het redden van de natuur. Maar vanwege het feit dat we er mede dankzij hen niet meer om heen kunnen om ons te realiseren dat we nog steeds voortgaan op een wel heel verkeerde weg. <a href="https://www.durrell.org/"><br><br></a>Meer van Gerald en David: vrijwel alle boeken van <a href="https://www.durrell.org/">Gerald Durrel</a>l zijn nog steeds verkrijgbaar, evenals de vele natuurfilms die David Attenborough maakte; titels op hun Wikipedia-sites.<a href="https://www.durrell.org/"><br><br></a></p><p><strong>Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief?</strong> Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers </p><div><hr></div><p><strong>Vond je dit een boeiend onderwerp?</strong> In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.</p><ul><li><p><strong>Luister de podcast via <a href="https://open.spotify.com/show/2r3gZnBbyZ4HujFDAEke0Q">Spotify</a> of <a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/menno-en-erwin-about-nature-and-science/id1624862983">Apple Podcasts</a>.</strong></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" width="32" height="32" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/aab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:32,&quot;width&quot;:32,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;&#127911;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="&#127911;" title="&#127911;" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Tot de volgende keer! <strong>Menno en Erwin</strong></p><div><hr></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><h3></h3><p><strong>Blijf op de hoogte!</strong></p><p>Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via <a href="https://mennoenerwin.nl">mennoenerwin.nl</a>, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/188-is-lachen-gezond?r=1x33hs&amp;utm_campaign=post&amp;utm_medium=web&amp;showWelcomeOnShare=false">Link naar de podcast</a></p><p>Woensdag &#8594; nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.</p><p>Zaterdag/zondag  een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands </p><p>Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je <a href="https://substack.com/settings?utm_source=user-menu">settings</a> van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.</p><div class="install-substack-app-embed install-substack-app-embed-web" data-component-name="InstallSubstackAppToDOM"><img class="install-substack-app-embed-img" src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png"><div class="install-substack-app-embed-text"><div class="install-substack-app-header">Get more from Erwin Balkema in the Substack app</div><div class="install-substack-app-text">Available for iOS and Android</div></div><a href="https://substack.com/app/app-store-redirect?utm_campaign=app-marketing&amp;utm_content=author-post-insert&amp;utm_source=mennoenerwin" target="_blank" class="install-substack-app-embed-link"><button class="install-substack-app-embed-btn button primary">Get the app</button></a></div><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg" width="1456" height="794" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:794,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:4192005,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/i/198217304?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ihs6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F32b686fb-d760-4d5a-aa23-91ab32dbf128_2816x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">AI caption</figcaption></figure></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #220 Een lange ruige rode staart en de schuld van alles ]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-220-een-lange-ruige-rode</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-220-een-lange-ruige-rode</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sat, 09 May 2026 15:37:46 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1><strong> Een lange ruige rode staart en de schuld van alles</strong></h1><div><hr></div><p>Het is dat de wolf zich in Nederland gevestigd heeft. Dus is de vos niet meer de enige kwaaie pier. Maar de reputatie van de vos is nog steeds niet zo best. Het is buiten de wolf geeneens het grootste roofdier in Nederland, dat is de das. Maar het helpt geen lieve moertje (wat trouwens de naam van een vrouwtjesvos is). In jagerskringen zijn ze schuld aan de weidevogelsterfte en zijn het verschrikkelijke kippenmoordenaars en eierrovers. Dat gedegen veldonderzoek wat anders laat zien, van incidenten afgezien, mag niet baten. Dus kunnen het hele jaar door afschotvergunningen worden afgegeven. Dat helpt niet, de vossenstand is al tientallen jaren vrijwel gelijk,. Afschot veroorzaakt vooral onrust en verplaatsingen. Het probleem van de vos is dat de interessante kanten van zijn gedrag, vooral ook in groepsverband, door zijn verborgen leefwijze ons grotendeels ontgaan.<br><br>Vossen leven meestal in groepen. Behalve een ouderpaar zijn meestal ook een aantal tantes van de partij, die meehelpen om de jongen groot te brengen. Vossen zijn heel communicatief in de groep. Naast een variatie aan lichaamsgebaren en gezichtsuitdrukkingen is er een repertoire bekend van ruim 25 verschillende klanken. Voldoende voedsel vraagt veel tijd van de vos, een beetje vos eet een pond per dag. Aan kikkers en padden, mollen en spitsmuizen hebben ze een hekel maar verder zijn er niet veel dingen die vossen niet eten. Het merendeel zijn kleinere zaken als regenwormen, insecten, woelmuizen (planteneters!), bessen en vruchten zoals bramen. Maar ook aas en afval maakt deel uit van het menu. En als daar gelegenheid voor jagen ze ook op hazen, egels en konijnen, en vogels en hun eieren. Niet helemaal goed begrepen zijn de slachtpartijen die vossen soms kunnen aanrichten in kippenhokken of kolonies van grond-broedende vogels als ganzen of <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Kokmeeuw">kokmeeuwen</a>. Het lijkt eerder een redeloze razernij, zoals die ook bij mensen voorkomt, dan een gedrag dat te begrijpen valt uit hun voorgeschiedenis. Het hoort niet bij hun normale gedrag, waarbij ze voedselresten zorgvuldig begraven om die later weer op te zoeken.</p><p>Meestal hebben vossen een roodbruine vacht, maar in een bergachtige omgeving komen ook donkerder exemplaren voor. Van dit meeste verspreide roofdier op aarde komen ook zilverkleurige mutanten voor. Daarmee wordt in sommige landen nog gefokt vanwege de pels. Met deze wilde zilvervossen is in 1958 in Rusland een langlopende proef begonnen om dieren te selecteren op &#8220;tamme&#8221; eigenschappen. Na negen generaties van selectie waren er al gedragsveranderingen. Zilvervossen begonnen te jankten om aandacht en mensen op te zoeken en te liken. In 1999, na dertig generaties, was bij 75 % van de dieren alle agressie verdwenen. Deze dieren hadden ook slappere oren en kortere poten en staarten. Men was heel trots op deze snelle &#8216;domesticatie&#8217;. Het zou heel veel sneller gelukt zijn dan de vroegere domesticatiepogingen van wolf tot hond. Het belang van de tamme zilvervos? Vermoedelijk wacht de wilde zilvervos geduldig af tot mensen niet langer willen zorgen voor de selectie.</p><p>De vos en de weidevogels<br>1) Het gaat de weidevogels in Nederland niet goed. Ze konden vroeger optimaal profiteren van &#8216;ouderwetse&#8217; landbouw. Een gevarieerde grasmat, hoge waterstanden tot in het voorjaar, pas laat na het broedseizoen de eerste maaisnee en bemesting met stalmest. Kom daar nog maar eens om. Wie wil dat betalen?</p><p><br>2) Er zijn veel pogingen geweest om de zaak toch nog te redden. Brede ruige bermen, iets minder bot met de irrigatie, en als er dan toch vroeg gemaaid moest worden controles op nesten, nesten aangeven en het plaatsen van nestbeschermers.</p><p><br>3) En dan is er toch nog steeds die vermaledijde predatie van eieren en nestjongen. De vos kreeg al gauw de zwarte piet. Degelijk onderzoek, met grootschalig gebruik van camera&#8217;s, maakt duidelijk dat het een uitgebreid gezelschap is van loslopende katten en honden, hermelijnen en andere marterachtigen, ratten, kraaien en reigers, en ja, ook de vos (voor 8%).</p><p><br>4) Er zijn wel meer maatregelen tegen predatie te ondernemen, bijvoorbeeld tijdelijke rasters of schrikdraad, en het nog veel zorgvuldiger nalopen van nesten, het blijvend zorgen voor goede nestbescherming. Daarvoor ontbreekt het vaak aan kennis. Maar bovenal, en dat kost de boer geld, het uitstellen van de steeds vroegere maaierij.</p><p><br>5) Maar het hoofdprobleem is dat het areaal van bloemrijk grasland in Nederland zwaar onder druk staat.  Dat begint met stadsuitbreiding, wegenaanleg en de toenemende recreatiedruk. En voor zover er grasland is bestaat dat uit zwaar ge&#239;rrigeerde Engelse raaigras-steppes, goed voorzien van kunstmest, voor een optimale opbrengst. Het bejagen van de vos gaat de Nederlandse weidevogels niet redden.</p><p></p><p><strong>Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief?</strong> Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers </p><div><hr></div><p><strong>Vond je dit een boeiend onderwerp?</strong> In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.</p><ul><li><p><strong>Luister de podcast via <a href="https://open.spotify.com/show/2r3gZnBbyZ4HujFDAEke0Q">Spotify</a> of <a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/menno-en-erwin-about-nature-and-science/id1624862983">Apple Podcasts</a>.</strong></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" width="32" height="32" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/aab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:32,&quot;width&quot;:32,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;&#127911;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="&#127911;" title="&#127911;" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Tot de volgende keer! <strong>Menno en Erwin</strong></p><div><hr></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><h3></h3><p><strong>Blijf op de hoogte!</strong></p><p>Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via <a href="https://mennoenerwin.nl">mennoenerwin.nl</a>, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/188-is-lachen-gezond?r=1x33hs&amp;utm_campaign=post&amp;utm_medium=web&amp;showWelcomeOnShare=false">Link naar de podcast</a></p><p>Woensdag &#8594; nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.</p><p>Zaterdag/zondag  een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands </p><p>Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je <a href="https://substack.com/settings?utm_source=user-menu">settings</a> van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.</p><div class="install-substack-app-embed install-substack-app-embed-web" data-component-name="InstallSubstackAppToDOM"><img class="install-substack-app-embed-img" src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png"><div class="install-substack-app-embed-text"><div class="install-substack-app-header">Get more from Erwin Balkema in the Substack app</div><div class="install-substack-app-text">Available for iOS and Android</div></div><a href="https://substack.com/app/app-store-redirect?utm_campaign=app-marketing&amp;utm_content=author-post-insert&amp;utm_source=mennoenerwin" target="_blank" class="install-substack-app-embed-link"><button class="install-substack-app-embed-btn button primary">Get the app</button></a></div><p></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg" width="1456" height="794" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:794,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3514086,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/i/197018956?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esnV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9bb9068d-be64-4d8b-b653-67394873aabe_2816x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">AI interpretative van ons verhaal</figcaption></figure></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #219 Het is blauw, bruin, groen en het kwaakt]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-219-het-is-blauw-bruin</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-219-het-is-blauw-bruin</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 03 May 2026 12:16:12 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1><strong>Het is blauw, bruin , groen en het kwaakt</strong></h1><p>De eerste salamander kroop zo&#8217;n 370 miljoen jaar geleden op het land. Toen duurde het nog zo&#8217;n dikke honderd miljoen jaar voor de eerste kikkers verschenen. Ze verloren hun salamanderstaart (staartloos, dat is ook hun Latijnse naam Anura), en dat was blijkbaar een goede zet. Want sindsdien zijn de kikkers niet meer van de aarde weg geweest. Sterker nog, er zijn nu 7600 verschillende soorten  beschreven. Dat is een kleine 90 % van alle amfibie&#235;n op aarde. Het aantal kikkersoorten neemt door nieuwe vondsten nog steeds toe. Dat neemt niet weg dat een derde van alle soorten uitsterven boven het hoofd hangt, natuurlijk voor al door ons toedoen. In ons land komen 11 soorten voor. Net zoals met de gewone pad gaat het met de (blauwe) heikikker, de bruine en de drie groene kikkersoorten redelijk goed.</p><p>Als enige van alle gewervelde dieren maken kikkers een metamorfose door. Wat er in het water uit het ei kruipt lijkt maar weinig op een volwassen kikker. Kikkervisjes hebben kieuwen, geen poten maar wel een staart. Volwassen kikkers ademen via de huid en longen. Huidademhaling lukt alleen in een vochtige omgeving. De ademhaling in de longen gebeurt via het openen van neus en mond en wordt dus niet actief ondersteund door spieren en ribben, zoals bij ons. Daarentegen hebben de meeste kikkersoorten een kwaakblaas, de huid van wangen en keel kunnen ze oprekken en daarmee de merkwaardigste (en vaak harde) geluiden voortbrengen. Vooral mannetjes kikkers verdedigen zo een territorium en het kwaken speelt ook een grote rol bij de voortplanting.</p><p>In februari klink bij ons al in poelen en sloten het tevreden klokkende geluid van de heikikker, alsof uit onder water gehouden flessen lucht ontsnapt. De mannetjes zijn mooi blauw gekleurd,  om te laten zien dat ze er helemaal klaar voor zijn. Vanaf maart kinkt het sonore en bescheiden gebrom van de bruine kikker, de mannetjes hebben geen uitwendige kwaakblazen. Maar vanaf april barst het kikkerconcert pas goed los. Onze drie groene kikkersoorten hebben overduidelijke kwaakblazen, de meerkikker is het meest oorverdovend. Vergeleken daarmee is het geluid van de gewone pad een echte een vriendelijk zacht en hoog piepje.  Inmiddels horen alle paddensoorten ook tot de groep van de kikkers, de al dan niet gladde huid is geen onderscheidend kenmerk. Alle kikkers en padden zijn in hun leven afhankelijk van water. Kikkers komen op de wereld in alle maten en soorten voort, van minder dan een gram tot aan een dikke kilo. De Nederlandse soorten zijn heel beschaafd van formaat. Van de zeldzamere soorten, veel alleen in Zuid Limburg te vinden, is de boomkikker de kleinste. Andere weinig voorkomende soorten zijn de vroedmeesterpad, de geelbuikvuurpad, de knoflookpad en de rugstreeppad. Het lijstje van de algemenere echte kikkers zie hier onder. Overigens, alle elf kikker- en padden-soorten in Nederland zijn beschermd</p><p>Vijf algemene &#8220;echte kikkers&#8221;<br>1) De &#8220;blauw&#8221; heikikker komt niet in Flevoland voor maar verder overal in natuurgebiedjes, vooral in Midden-, Oost- en Noord-Nederland.<br>2) De bruine kikker is de meest algemene kikker, misschien niet in het uiterste noorden van Friesland en Groningen.<br>3) De meerkikker is de grootste van de drie groene kikkers. Komt vooral in West- en Noord-Nederland voor.<br>4) De poelkikker is de kleinste groene kikker; het leefgebied (Oost-Nederland) vult precies dat van de meerkikker aan.<br>5) De bastaardkikker is een kruising van meer- en poelkikker, komt in het hele land voor (behalve op Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog), maar wordt soms door de meerkikker verdrongen.</p><div><hr></div><p><strong>Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief?</strong> Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers </p><div><hr></div><p><strong>Vond je dit een boeiend onderwerp?</strong> In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.</p><ul><li><p><strong>Luister de podcast via <a href="https://open.spotify.com/show/2r3gZnBbyZ4HujFDAEke0Q">Spotify</a> of <a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/menno-en-erwin-about-nature-and-science/id1624862983">Apple Podcasts</a>.</strong></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" width="32" height="32" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/aab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:32,&quot;width&quot;:32,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;&#127911;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="&#127911;" title="&#127911;" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Tot de volgende keer! <strong>Menno en Erwin</strong></p><div><hr></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><h3></h3><p><strong>Blijf op de hoogte!</strong></p><p>Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via <a href="https://mennoenerwin.nl">mennoenerwin.nl</a>, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/188-is-lachen-gezond?r=1x33hs&amp;utm_campaign=post&amp;utm_medium=web&amp;showWelcomeOnShare=false">Link naar de podcast</a></p><p>Woensdag &#8594; nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.</p><p>Zaterdag/zondag  een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands </p><p>Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je <a href="https://substack.com/settings?utm_source=user-menu">settings</a> van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.</p><div class="install-substack-app-embed install-substack-app-embed-web" data-component-name="InstallSubstackAppToDOM"><img class="install-substack-app-embed-img" src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png"><div class="install-substack-app-embed-text"><div class="install-substack-app-header">Get more from Erwin Balkema in the Substack app</div><div class="install-substack-app-text">Available for iOS and Android</div></div><a href="https://substack.com/app/app-store-redirect?utm_campaign=app-marketing&amp;utm_content=author-post-insert&amp;utm_source=mennoenerwin" target="_blank" class="install-substack-app-embed-link"><button class="install-substack-app-embed-btn button primary">Get the app</button></a></div><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg" width="1456" height="813" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:813,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3433021,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/i/196305404?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!oMGz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9ce5d326-9d9a-4d70-831c-1538f2c3d1db_2752x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #218 Fitis en tjiftjaf: oog of oor]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-218-fitis-en-tjiftjaf</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-218-fitis-en-tjiftjaf</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sat, 25 Apr 2026 21:25:58 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Fitis en tjiftjaf: oog of oor</h1><p>Die keuze lijkt niet ingewikkeld. Natuurlijk wint het oor. Op het oog lijken deze twee soorten zo veel op elkaar dat ze in het veld erg moeilijk uit elkaar te houden zijn. Maar het eerst opgewekte en dan wat treurig eindigend melodietje van de fitis is niet te verwisselen met het eentonige roepen van de eigen naam door de tjiftjaf. In Duitsland roepen ze Zilpzalp. En in Groot Brittanni&#235; chifchaff. </p><p>De tjiftjaf arriveert in maart vanuit landen rond de Middellandse zee. De fitis doet er een paar weken langer over, maar die moet dan ook van veel verder weg komen. Ze overwinteren in midden Afrika en moeten eerst de Sahel zone en de Sahara oversteken. Des te verwonderlijker is dat de fitis jaar na jaar op vrijwel de zelfde dag weer terug is en in dezelfde boom zijn melancholieke liedje laat horen, begeleid door de tjiftjaf in de buurboom.</p><p>Als ze zo op elkaar lijken, hoe verwant zijn fitis en tjiftjaf? Tegenwoordig wordt dat minder op grond van het uiterlijk bepaald maar vooral naar de overeenkomst in DNA, het erfelijk materiaal. Op basis daarvan horen fitis en tjiftjaf beiden tot het geslacht van de boszangers. Die grote groep, in het latijn Phylloscopus (oftewel bladonderzoekers), bestaat uit 81 bruingroene vogelsoorten die broeden in Europa en Azi&#235;. Aan de hand van het DNA worden negen groepen, zogenaamde clades onderscheiden die ieder voor zich afstammen van een gemeenschappelijke voorouder. En jawel, fitis en tjiftjaf stammen uit dezelfde clade.</p><p>Er zijn kleine verschillen in uiterlijk. De tjiftjaf heeft wat donkerder poten en wat kortere vleugels. Beiden zijn in het voorjaar uitgesproken insecteneters. De tjiftjaf slaat tijdens het foerageren met zijn staart en zoekt zijn prooien vaak wat hoger in de boom dan de fitis. Behalve in de zang zit het grote verschil tussen beiden soorten vooral in de trekpatronen. Daarop lijkt de klimaatverandering ook effect te hebben. Heel beslissend voor het broedsucces is of het tijdstip van het uitkomen van de jongen nog klopt met de steeds vroegere piek in uit het ei kruipende rupsjes. De tjiftjaf lijkt daar beter op in te spelen dan de fitis, door inmiddels beduidend eerder terug te keren in het broedgebied, soms al in februari. De fitis lijkt het moeilijker te hebben om zijn ook veel langere trektocht uit midden Afrika voldoende te vervroegen. </p><p>De laatste 25 jaar horen we ze op vrijwel dezelfde dag in de tweede week van april weer voor het eerst hun lied zingen. Beiden zijn nog steeds zeer succesvolle broedvogels in ons land. Maar wel is de broedvogelstand van de tjiftjaf met 400.000 nu twee keer zo hoog als die van de fitis. Interessant zijn de experimenten van de Groningse onderzoekers Christiaan Both met de bonte vliegenvanger, ook al zo&#8217;n langeafstand trekker. Die soort kon zijn aankomst wel wat vervroegen, maar niet genoeg voor de rupsenpiek. Both ontdekte een slimme andere aanpassing van de bonte vliegenvanger. Die vliegen, als ze hier te laat aankomen, nu door naar Scandinavi&#235;. En daar lijken ze dan precies op tijd te zijn. Of dat bij de fitis ook het geval zou kunnen zijn? Fascinerende, maar voorlopig veel te moeilijke vraag blijft hoe de verschillen tussen de zo nauw verwante fitis en tjiftjaf ooit tot stand zijn gekomen.</p><div><hr></div><p><strong>Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief?</strong> Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers </p><div><hr></div><p><strong>Vond je dit een boeiend onderwerp?</strong> In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.</p><ul><li><p><strong>Luister de podcast via <a href="https://open.spotify.com/show/2r3gZnBbyZ4HujFDAEke0Q">Spotify</a> of <a href="https://podcasts.apple.com/us/podcast/menno-en-erwin-about-nature-and-science/id1624862983">Apple Podcasts</a>.</strong></p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png" width="32" height="32" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/aab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:32,&quot;width&quot;:32,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;&#127911;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="&#127911;" title="&#127911;" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!2GsE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faab21840-241b-4966-ab75-6b360f2c5430_32x32.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Tot de volgende keer! <strong>Menno en Erwin</strong></p><div><hr></div><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><h3></h3><p><strong>Blijf op de hoogte!</strong></p><p>Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via <a href="https://mennoenerwin.nl">mennoenerwin.nl</a>, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/188-is-lachen-gezond?r=1x33hs&amp;utm_campaign=post&amp;utm_medium=web&amp;showWelcomeOnShare=false">Link naar de podcast</a></p><p>Woensdag &#8594; nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.</p><p>Zaterdag/zondag  een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands </p><p>Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je <a href="https://substack.com/settings?utm_source=user-menu">settings</a> van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.</p><div class="install-substack-app-embed install-substack-app-embed-web" data-component-name="InstallSubstackAppToDOM"><img class="install-substack-app-embed-img" src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png"><div class="install-substack-app-embed-text"><div class="install-substack-app-header">Get more from Erwin Balkema in the Substack app</div><div class="install-substack-app-text">Available for iOS and Android</div></div><a href="https://substack.com/app/app-store-redirect?utm_campaign=app-marketing&amp;utm_content=author-post-insert&amp;utm_source=mennoenerwin" target="_blank" class="install-substack-app-embed-link"><button class="install-substack-app-embed-btn button primary">Get the app</button></a></div><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg" width="1456" height="794" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:794,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3074804,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/i/195476283?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!e9Im!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F37bafbb9-cd41-4bf1-ac66-34e5f1484b5b_2816x1536.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">ai interpertatie van onze nieuwsbrief</figcaption></figure></div><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption"></p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[ Nieuwsbrief #217 Ruwe en zachte: berken horen bij ons land]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-217-ruwe-en-zachte-berken</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-217-ruwe-en-zachte-berken</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 19 Apr 2026 07:57:49 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Mlbg!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa894d393-e8b2-452b-a155-295e6de47917_1024x1024.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Ruwe en zachte: berken horen bij ons land<br></h1><p>De bomen met een witte bast die ieder herkent. De meest voorkomende is de ruwe berk, met vaak ruige, donkere barsten onder in de bast. De hangende berk heet die in het Duits. En dat klopt, want de hoogste takken hangen sierlijk naar beneden, net zoals de mannelijke katjes. </p><p>Onze andere berk is de zachte berk. Vanw&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-217-ruwe-en-zachte-berken">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #216 Zoogdieren door een flessenhals van de nacht. Of zelfs twee keer?]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-216-zoogdieren-door-een</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-216-zoogdieren-door-een</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 12 Apr 2026 12:30:26 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vZce!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7cf3a632-85b6-474c-8843-e812af8fa71a_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Zoogdieren door een flessenhals van de nacht. Of zelfs twee keer?</h1><p>Lange tijd heersten de dinosauri&#235;rs op aarde. Er leefden toen weinig zoogdieren. Over het algemeen vrij kleine dieren, en zoals we vermoeden vermeden ze de dag en waren vooral &#8217;s nachts actief. Veel dino&#8217;s waren juist overdag actief, aangewezen als ze waren op de warmte van de zon. Daarom &#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-216-zoogdieren-door-een">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[ Nieuwsbrief #215 Langslapers en kortslapers]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-215-langslapers-en-kortslapers</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-215-langslapers-en-kortslapers</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Mon, 06 Apr 2026 13:03:02 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5X3C!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F270f30fc-f3d5-4d86-a106-2d55dbb83c92_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Langslapers en kortslapers</h1><p>Klopt het dat koeien maar twee uur per dag slapen was de vraag. Het antwoord is in principe ja. En wat je je danmeteen afvraagt is waarom wij mensen dan zo&#8217;n 8 uur slapen. Om maar niet te spreken over sommige vleermuizen die wel 20 uur per dag slapend doorbrengen. Die grote verschillen in slaapduur, tussen wat toch allemaal zoo&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-215-langslapers-en-kortslapers">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #214 🌼 Ons madeliefje]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-214-ons-madeliefje</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-214-ons-madeliefje</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 29 Mar 2026 09:31:42 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xuy1!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F69e8ae44-26df-44ca-bbad-5c59433634b6_2752x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>&#127804; Ons madeliefje</h1><p>Het is in het buitenland niet onopgemerkt gebleven: het feit dat Nederland het madeliefje in 2023 tot nationale bloem gekozen heeft. Het is een opmerkelijke keuze voor een kleine en bescheiden plant. Maar, vrijwel het hele jaar bloeiend, en haast in elk weiland en grasveld te vinden.</p><p>Ook wanneer het grasveld gemaaid wordt, steken de witg&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-214-ons-madeliefje">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #213 🦅 Slimme vogelgids die je echt verder helpt]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-213-slimme-vogelgids</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-213-slimme-vogelgids</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 22 Mar 2026 10:47:52 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>&#129413; Slimme vogelgids die je echt verder helpt</h1><p>De beste manier om vogels te leren kennen is om een vogelkenner in te huren. Vaak zijn die bijvoorbeeld voorhanden bij een excursie. Nadeel is dan dat ze vaak een stortvloed van namen over je uitstorten.</p><p>Bij de moderne excursie word je dan ook vaak geplaagd door mede-excursiegangers. Die spelen dan vogelgeluide&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-213-slimme-vogelgids">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #212 🦖 Jammer van de dinosauriërs]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-212-jammer-van-de-dinosauriers</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-212-jammer-van-de-dinosauriers</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sat, 14 Mar 2026 18:00:34 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!QGcH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c663314-a7dd-4f28-a097-50e5779ebc5b_1024x572.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>&#129430; Jammer van de dinosauri&#235;rs</h1><p>Natuurlijk is het jammer dat we, op onze vogels na, alle dinosauri&#235;rs zijn kwijtgeraakt. Maar dat is niet waar het hier om gaat. Het gaat om hoe jammer het is van al die met veel moeite geanimeerde dinosauri&#235;rs in de nieuwe Netflix-serie <em>&#8220;The Dinosaurs&#8221;</em>.</p><h3>&#127916; Een onmogelijke opgave?</h3><p>Want wat is het een slechte serie. In vier del&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-212-jammer-van-de-dinosauriers">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #211🪿 Ganzenland]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-211-ganzenland</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-211-ganzenland</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 08 Mar 2026 15:14:33 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!NJs7!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4df83b9-9b9b-4f99-95be-cc61b9dc17a4_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>&#129727; Ganzenland</h1><p>De hele winter door trekken ganzenvluchten over ons land. Bij vorst, maar ook bij de overgang naar warmere perioden zijn de v-vluchtformaties te zien. Dat is altijd al zo geweest.</p><h3>&#128200; Stijgende aantallen</h3><p>Afhankelijk of je ondersoorten meetelt kan je in Nederland zo&#8217;n <strong>twintig soorten ganzen</strong> te zien krijgen. De aantallen ganzen die op doortrek o&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-211-ganzenland">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #210 Indelen van de dierenwereld: Helpen bouwplannen?]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-210-indelen-van-de-dierenwereld</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-210-indelen-van-de-dierenwereld</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 01 Mar 2026 15:33:23 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6jS9!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1806e642-e49e-4606-b5a0-1b352daa5457_1024x1024.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Indelen van de dierenwereld: Helpen bouwplannen?</h1><p><strong>Arrogant als we zijn, hebben mensen altijd al de neiging gehad om de natuur in hokjes te duwen. Van Aristoteles tot de moderne DNA-sequencing: hoe bepalen we eigenlijk wat waarbij hoort? Is een vogel een dinosauri&#235;r? En wat vertelt een menselijk embryo ons over onze vissen-voorouders?</strong></p><h3>&#127963;&#65039; De vroege hokjesge&#8230;</h3>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-210-indelen-van-de-dierenwereld">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #209🧬 De onsterfelijke Hydra? Gewoon een poliep in de sloot..]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-209-de-onsterfelijke</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-209-de-onsterfelijke</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 22 Feb 2026 08:58:57 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dncS!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F367c87e4-3267-432f-a5ea-b7f121952e99_1024x1024.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1><strong>&#129516; De onsterfelijke Hydra? Gewoon een poliep in de sloot..</strong></h1><p>In de Nederlandse sloten en plassen komen onsterfelijke wezens voor: Hydra&#8217;s die we beter kennen als de gewone en de groene zoetwaterpoliep. Deze neteldieren van slechts enkele centimeters beschikken over het unieke vermogen om zichzelf onbeperkt te vernieuwen.</p><h3><strong>&#129516;  Het geheim van FoxO</strong></h3><p>Een cruciale &#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-209-de-onsterfelijke">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #208 Wilde eenden: Een bekende vreemde in onze wateren]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-208-wilde-eenden-een</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-208-wilde-eenden-een</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 15 Feb 2026 11:53:12 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!aqUq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd45541a3-b631-4d3c-aa9b-8daa1af8f53f_1024x1024.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1><strong>&#129414; De Wilde Eend: Een bekende vreemde in onze wateren</strong></h1><p>Echt &#8216;wild&#8217; is deze eend niet. Het predicaat wild dient vooral als onderscheid met de tamme, witte kweekeend. Omdat deze tamme eenden afstammen van de wilde variant, kunnen ze onderling kruisen. Het resultaat? Wat de doorwinterde vogelkenner ietwat denigrerend een <strong>&#8216;soep-eend&#8217;</strong> noemt.</p><p>Wilde eenden zijn g&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-208-wilde-eenden-een">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #207  De wetenschappelijke publicatie: over de vele hordes die te nemen zijn]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-207-de-wetenschappelijke</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-207-de-wetenschappelijke</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 08 Feb 2026 10:41:11 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dOGx!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3e2c6e05-d60f-4f2a-9177-50b099446ae8_1024x1024.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>De wetenschappelijke publicatie: over de vele hordes die te nemen zijn</h1><p>Alles staat en valt natuurlijk met goed onderzoek. Of het nu gaat om praktisch of theoretisch onderzoek, of een combinatie van beiden. Maar dan geldt het harde gezegde: onderzoek dat niet is gepubliceerd is niet gedaan. Het opschrijven van het onderzoek is ingewikkeld omdat het aan ve&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-207-de-wetenschappelijke">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #206  In sneeuw en ijs: winterpaddenstoelen]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-206-in-sneeuw-en-ijs</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-206-in-sneeuw-en-ijs</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sat, 31 Jan 2026 18:53:33 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>&#10052;&#65039; In sneeuw en ijs: winterpaddenstoelen</h1><p>Ook als het een kille januari is, met vriesweer en gure buien, zijn in het bos paddenstoelen te vinden. Van elfenbankjes tot judasoren, van gele trilzwam tot de berkenzwam en de echte tonderzwam, vrijwel alles wat er nu aan paddenstoelen te zien bevindt zich op dood hout. Of op bomen die er niet te best aan toe zi&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-206-in-sneeuw-en-ijs">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #205 Afvallen: plannen in plaats van pillen]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-205-afvallen-plannen</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-205-afvallen-plannen</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 25 Jan 2026 12:11:03 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Im1E!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce4754c3-30e6-4428-ada7-987ed483007e_2816x1536.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1><strong>Afvallen: plannen in plaats van pillen</strong></h1><p>Overgewicht is een probleem geworden van heel veel mensen, en inmiddels ook van de hele maatschappij. Klassiek is januari de maand van de goede voornemens. Vooral minder eten, foute dingen nooit meer aanraken, maar alleen nog maar gezond eten. En natuurlijk heel veel sport en bewegen. En eigenlijk weet haast iederee&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-205-afvallen-plannen">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #204 Weg met de natuur? Of we willen of niet, op aarde is samenleven de enige optie]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-204-weg-met-de-natuur</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-204-weg-met-de-natuur</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sun, 18 Jan 2026 12:25:28 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Weg met de natuur?</h1><p><strong>Of we willen of niet: op aarde is samenleven de enige optie</strong></p><p>&#127757; Mensen hebben het woord &#8216;natuur&#8217; altijd op heel verschillende manieren gebruikt. Behalve in letterlijke zin, zijn we ook figuurlijk nogal slordig met &#8216;de natuur&#8217; omgegaan. Ofwel zetten we ons af tegen de natuur, of we benadrukken juist dat we er als mens deel van uitmaken.</p><p>In&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-204-weg-met-de-natuur">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #203 🦇 Vleermuizen: op naar het voorjaar.]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-203-vleermuizen-op-naar</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-203-vleermuizen-op-naar</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Sat, 10 Jan 2026 12:16:06 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!vele!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb302a156-025c-4851-b0af-0422be91e440_376x300.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>&#129415;<strong> Vleermuizen: op naar het voorjaar.</strong></h1><p><strong>Midden in de winter lijkt een merkwaardige tijd om het over vleermuizen te hebben. Geen vleermuis te zien. Die zijn in winterslaap, op zolders, in kelders, in spouwmuren, bomen, mergelgroeven of vleermuiskasten die aan de muur zijn opgehangen.</strong></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://www.mennoenerwin.nl/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p>Bij gebrek aan insecten om op te jagen houden ze hun lichaamstemperatuur la&#8230;</p>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-203-vleermuizen-op-naar">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Nieuwsbrief #202 Een eiwit dat muizen en mensen ziek maakt, een koe met zebrastrepen en aangeschoten Duitse studenten: wetenschap in 2025]]></title><description><![CDATA[Nieuwsbrief over natuur en wetenschap]]></description><link>https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-202-een-eiwit-dat-muizen</link><guid isPermaLink="false">https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-202-een-eiwit-dat-muizen</guid><dc:creator><![CDATA[Erwin Balkema]]></dc:creator><pubDate>Mon, 05 Jan 2026 07:46:06 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!edVT!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa8607398-1c6b-45cc-9dda-041e5a8e9154_1280x1280.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h1>Een eiwit dat muizen en mensen ziek maakt, een koe met zebrastrepen en aangeschoten Duitse studenten: wetenschap in 2025</h1>
      <p>
          <a href="https://www.mennoenerwin.nl/p/nieuwsbrief-202-een-eiwit-dat-muizen">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item></channel></rss>