🪿 Ganzenland
De hele winter door trekken ganzenvluchten over ons land. Bij vorst, maar ook bij de overgang naar warmere perioden zijn de v-vluchtformaties te zien. Dat is altijd al zo geweest.
📈 Stijgende aantallen
Afhankelijk of je ondersoorten meetelt kan je in Nederland zo’n twintig soorten ganzen te zien krijgen. De aantallen ganzen die op doortrek of als echte winterganzen in ons land verblijven zijn de laatste vijftien jaren naar grote hoogte gestegen.
Vijftig jaar geleden waren het er zo’n honderdduizend.
Nu herbergen we in de winter meer dan 2 miljoen ganzen.
De laatste jaren vlakt die toename wel wat af, mede door klimaatverandering blijven ganzen vaker weg uit ons land.
🍽️ Tafeltje dekje
Het tafeltje dekje gebeuren van de Nederlandse veehouderij speelt een grote rol. Dat geldt ook voor de ganzen die het hele jaar bij ons doorbrengen en hier broeden. Hun aantal loopt in de honderdduizenden.
De grauwe gans is verreweg de koploper met 165.000 broedparen. In het begin van de vorige eeuw was deze soort bij ons haast uitgestorven als broedvogel.
Ook zo’n twintigduizend brandganzen broeden nu in Nederland, in plaats van het in hoge Noorden van Europa en Siberië.
Daarbij voegen zich in ons land meer dan twintigduizend broedende exoten, zoals de nijlgans en de grote Canadese gans.
🟢 De groene golf
Bij de toename van het aantal ganzen spelen twee zaken een rol. Naast de aanwezigheid van voldoende (natte) rustgebieden draait het vooral om voedsel. De afwezigheid van geschikt voedsel in de winter dwingt noordelijk broedende ganzen naar onze streken. Goed bemest grasland en bijvoorbeeld maisakkers bieden een rijke tafel.
Onderzoek aan brandganzen op Schiermonnikoog en Scandinavië maakte duidelijk dat ganzen niet zo maar willekeurig van de ene voerplek naar de andere vliegen. In het voorjaar komen ze om de vier dagen terug op het zelfde perceel. Zo oogsten ze steeds weer de eiwitrijke topjes van optimaal groeiend gras. Ook daarna, tijdens de trek naar het noorden staat de beschikbaarheid van goed voer voorop. Ganzen volgen de “groene golf” van groeiende vegetatie, op hun reis naar hun broedgebied.
Het “opvetten” voor de lange reis naar het broedgebied, met dank aan het Nederlandse grasland, is belangrijk. Maar uiteindelijk speelt de kwaliteit van natuurlijke vegetaties in natuurgebieden een doorslaggevende rol in het broedsucces in de noordelijke gebieden.
⚖️ Populatiebeheer en ethiek
Populatiebeheer is bij een zo rijk gedekte tafel niet zo makkelijk. Zeker nu ook toenemende aantallen ganzen in ons land zijn gaan broeden en hier het hele jaar blijven.
In 2022 werden in ons land 330.000 ganzen afgeschoten.
Dat gaat nogal eens mis. Inmiddels vliegen volgens gegevens van de dierenbescherming 18% van de brandganzen, en van de grauwe ganzen zelfs 22% voor kortere of langere tijd rond met hagelkogels in het lijf.
We hebben het nog maar niet over het familieleed, met een onbekend aantal weduwes, weduwnaars en wezen. Insluiten en vergassen tijdens de ruitijd, als de ganzen niet kunnen opvliegen, is ook al een stressvolle onderneming. Voor de broedpopulaties zou het schudden van eieren in het nest een alternatief kunnen zijn, ook al geeft dat ook verstoring en is dat in natuurgebieden niet wenselijk.
Het pijnlijkste is dat die maatregelen maar zeer beperkt effect hebben, bij het blijvend grote voeraanbod. Er zijn best wel goede schadevergoedingsregelingen, maar die vragen om gebruik van een preventiekit. Dat is een mooi woord voor van alles, inclusief afschot, lasers, honden en drones.
👉 Voor meer informatie over ganzensoorten, kijk op de sites van SOVON en Vogelbescherming.
Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.
Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.
Bestel onze wandelgidsen voor een ontdekkingstocht in de Groningse natuur via onze website.
Tot de volgende keer! Menno en Erwin
🎧 Luister verder
Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.
👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.
📬 Blijf meewandelen
Vond je dit interessant?
Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.
Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.
👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl
(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)
Tot volgende week,
Menno & Erwin
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast
Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.
Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands
Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.
