Nieuwsbrief #213 🦅 Slimme vogelgids die je echt verder helpt
Nieuwsbrief over natuur en wetenschap
🦅 Slimme vogelgids die je echt verder helpt
De beste manier om vogels te leren kennen is om een vogelkenner in te huren. Vaak zijn die bijvoorbeeld voorhanden bij een excursie. Nadeel is dan dat ze vaak een stortvloed van namen over je uitstorten.
Bij de moderne excursie word je dan ook vaak geplaagd door mede-excursiegangers. Die spelen dan vogelgeluiden voor vanaf hun mobieltje. Het beste heb je dus een persoonlijke vogelkenner tot je beschikking die je gedoseerd informatie verstrekt als je een vogel tegenkomt. Tezamen met een app als die van Merlin komt de gewiekste vogelgids daar aardig bij in de buurt.
📚 Jong geleerd, oud gedaan
Zoals bij alles geldt ook voor het herkennen van vogels dat jong geleerd oud gedaan is. Dat geldt voor alle jongeren die het geluk hadden ‘jeugdbonder’ te zijn geweest (lid van een jeugbond voor natuurstudie), of met gedreven ouders of leraren.
Zulke vogelaars zijn vaak te herkennen aan hun ‘Kist’. Dat is de Nederlandse vertaling van Peterson’s gids voor Birds of Britain and Europe. De vogels zijn keurig vermeld op een systematische familievolgorde. Alleen is de achtergrondinformatie gescheiden en apart van de kleurenillustraties. Compleet, maar niet zo handig.
Natuurlijk is er daarnaast de wereld aan vogelboeken en gidsen verschenen:
Thijsse alleen al schreef er vijf. Naast “het vogelboekje” is vooral zijn boek ‘het vogeljaar’ een vaak herdrukte bestseller geworden.
Een andere klassieker is het overzichtelijke boekje ‘zien is kennen’, met een vogel per pagina.
Of de goedkope, en wel erg zwart-witte prisma pockets van Sluiters.
Een al wat handiger en complete gids is die van Heinzel, Fitter en Parslow, gevolgd door talloze ANWB-, Postcodeloterij- en andere gidsen.
Allemaal niets mis mee, maar toch soms wat ontmoedigend voor de eenzame wandelaar.
✨ De gewiekste vogelgids
En toen schreef de bekende vogelbeschermer Nico de Haan, helaas eind 2025 overleden, in 2021 een geheel nieuwe gids voor het herkennen van het uiterlijk van onze vogels: ‘de gewiekste vogelgids’.
Er staat om te beginnen een heleboel niet in. Geen Latijnse namen, geen verspreidingskaartjes. En het is even wennen dat dezelfde vogels er vaker in staan, tot wel acht keer toe. Dat alles met maar één doel: het zo eenvoudig mogelijk herkennen van vogels voor iedereen.
De indelingen van Nico de Haan:
🎨 Kleur: Een ware uitkomst voor de beruchte categorie van kbv-tjes (kleine bruine vogeltjes). De gids vermeldt wel 20 kbv-tjes, maar splitst die gelijk handig in soorten die we bij huis en die we vooral in natuurgebieden zullen aantreffen.
🦅 Gedrag: De manier van vliegen. Zijn het sliklopers of graslopers? Hoe zoeken ze voedsel, hoe gedragen ze zich op het water?
📐 Vorm en grootte: Denk aan de snavel of de staart.
🌳 Leefgebied: Wanneer we de vogels kunnen zien wordt steeds bij de soortbeschrijving vermeld.
🎨 Perfectie in illustratie
Het is dus opzet dat dezelfde vogels vaak terugkomen in deze gids (die daarom meer dan 400 pagina’s dik is). Over sommige indelingen kan je het best wel hebben. Is de tjiftjaf nu bruin of groen? (Allebei dus). En dat je dit sierlijke trekvogeltje in het veld alleen maar goed aan het geluid kan onderscheiden van collega fitis blijft onvermeld.
Over vogelgeluiden heeft Nico de Haan een andere gids geschreven, maar daarover een andere keer meer. Aan de opzet en de uitwerking merk je op hoeveel ervaring met het rondleiden van leerling-vogelaars deze toch wel heel bijzondere gewiekste gids leunt. De kleurenillustraties van Elwin van der Kolk naderen de perfectie. Die helpen niet alleen de beginnende vogelaar, maar ze zijn samen met de soms hilarische omschrijvingen van Nico de Haan ook een bron van vreugde voor de ervaren vogelkenner.
Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers
Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.
Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.
Tot de volgende keer! Menno en Erwin
🎧 Luister verder
Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.
👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.
📬 Blijf meewandelen
Vond je dit interessant?
Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.
Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.
👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl
(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)
Tot volgende week,
Menno & Erwin
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast
Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.
Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands
Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.
