🌼 Ons madeliefje
Het is in het buitenland niet onopgemerkt gebleven: het feit dat Nederland het madeliefje in 2023 tot nationale bloem gekozen heeft. Het is een opmerkelijke keuze voor een kleine en bescheiden plant. Maar, vrijwel het hele jaar bloeiend, en haast in elk weiland en grasveld te vinden.
Ook wanneer het grasveld gemaaid wordt, steken de witgele bloemhoofdjes binnen enkele dagen alweer de kop op. De combinatie van een krans van witte straal- of lintbloemen met een hart van gele buisbloemen maakt het madeliefje tot een typische vertegenwoordiger van de samengesteldbloemigen of composieten. Van de bloemhoofdjes laat zich makkelijk een bloemenkrans maken. Wie houdt er niet van deze vrolijke plantjes die hun bloemhoofdje op de zon richten?
🧬 Een van de grootste plantenfamilies
De composieten vormen één van de twee grootste plantenfamilies op aarde. Meer dan 30.000 soorten vermoedt men. Er zijn alleen misschien meer orchideeën, maar dat weten we niet zeker.
Kenmerkend voor de samengesteldbloemigen is dat wat een bloem lijkt, geen bloem is. In werkelijkheid staan bij deze planten een veelvoud aan bloemen op een bloembodem. Dat kunnen er honderden zijn. Er zijn twee soorten bloemen:
Lintbloemen: Bij het madeliefje staan deze wit rondom. Als je goed kijkt, zie je dat ze uit drie samengegroeide kroonbladeren zijn opgebouwd, te herkennen aan de tanden.
Buisbloemen: Deze vormen het gele midden. Ze bestaan uit vijf aan elkaar gegroeide gele kroonbladeren, die zo een vijfkantig symmetrische buis vormen met daarin vijf meeldraden en een stamper.
🔍 Variaties in de familie
Op de bloembodems van veel van de 180 Nederlandse composieten komen zowel lint- als buisbloemen voor, net zoals bij het madeliefje (onder andere klein hoefblad, anjer, kamille en de zonnebloem).
Maar de familie is gevarieerd:
Zo’n zestig soorten hebben alleen buisbloemen (zoals boerenwormkruid en jakobskruiskruid).
Om het nog weer ingewikkelder te maken hebben bijvoorbeeld paardenbloemen en havikskruiden alleen lintbloemen.
☀️ Het geheim van het succes
Voor al deze verschillende ontwikkelingen binnen de composieten zijn er in de 80 miljoen jaar oude ontwikkeling vast goede redenen geweest. Wat de precieze voordelen van lint dan wel buisbloemen mogen zijn, hangt zeker samen met de rol van insecten, nodig voor de bestuiving. In elk geval speelt in deze behoorlijk succesvolle familie vast mee dat het voor insecten prettig is dat er zoveel bloempjes bij elkaar staan op hun bloemhoofdjes.
Het madeliefje heeft meerdere eigenschappen die aan de grote verspreiding bijdragen:
Betreding en maaien: Met hun platte rozetten van spatelvormige groene bladeren kunnen ze goed tegen betreding, maaien en vraat.
Heliotropie: Ze gebruiken efficiënt de zon door hun bloemhoofdje daarnaar te richten.
Voortplanting: Naast zaad kunnen ze zich ook vegetatief, en snel, met kruipende uitlopers vermeerderen.
Daarom komt Bellis perennis (de mooie overblijvende) nu niet alleen overal in Europa en Azië voor, maar inmiddels ook in Australië en Zuid- en Noord-Amerika.
Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers
Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.
Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.
Tot de volgende keer! Menno en Erwin
🎧 Luister verder
Deze nieuwsbrief hoort bij onze wekelijkse podcast, waarin we dit onderwerp verder uitdiepen — met context, verwondering en af en toe een zijpad.
👉 Beluister de aflevering in je favoriete podcastapp.
📬 Blijf meewandelen
Vond je dit interessant?
Dan ben je van harte welkom om deze nieuwsbrief te blijven ontvangen.
Elke week een nieuw verhaal over natuur, wetenschap en hoe die twee ons dagelijks leven raken.
👉 Inschrijven kan via🌿 mennoenerwin.nl
(Gratis, en je kunt je altijd weer uitschrijven.)
Tot volgende week,
Menno & Erwin
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast
Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.
Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands
Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.
