Nieuwsbrief #219 Het is blauw, bruin, groen en het kwaakt
Nieuwsbrief over natuur en wetenschap
Het is blauw, bruin , groen en het kwaakt
De eerste salamander kroop zo’n 370 miljoen jaar geleden op het land. Toen duurde het nog zo’n dikke honderd miljoen jaar voor de eerste kikkers verschenen. Ze verloren hun salamanderstaart (staartloos, dat is ook hun Latijnse naam Anura), en dat was blijkbaar een goede zet. Want sindsdien zijn de kikkers niet meer van de aarde weg geweest. Sterker nog, er zijn nu 7600 verschillende soorten beschreven. Dat is een kleine 90 % van alle amfibieën op aarde. Het aantal kikkersoorten neemt door nieuwe vondsten nog steeds toe. Dat neemt niet weg dat een derde van alle soorten uitsterven boven het hoofd hangt, natuurlijk voor al door ons toedoen. In ons land komen 11 soorten voor. Net zoals met de gewone pad gaat het met de (blauwe) heikikker, de bruine en de drie groene kikkersoorten redelijk goed.
Als enige van alle gewervelde dieren maken kikkers een metamorfose door. Wat er in het water uit het ei kruipt lijkt maar weinig op een volwassen kikker. Kikkervisjes hebben kieuwen, geen poten maar wel een staart. Volwassen kikkers ademen via de huid en longen. Huidademhaling lukt alleen in een vochtige omgeving. De ademhaling in de longen gebeurt via het openen van neus en mond en wordt dus niet actief ondersteund door spieren en ribben, zoals bij ons. Daarentegen hebben de meeste kikkersoorten een kwaakblaas, de huid van wangen en keel kunnen ze oprekken en daarmee de merkwaardigste (en vaak harde) geluiden voortbrengen. Vooral mannetjes kikkers verdedigen zo een territorium en het kwaken speelt ook een grote rol bij de voortplanting.
In februari klink bij ons al in poelen en sloten het tevreden klokkende geluid van de heikikker, alsof uit onder water gehouden flessen lucht ontsnapt. De mannetjes zijn mooi blauw gekleurd, om te laten zien dat ze er helemaal klaar voor zijn. Vanaf maart kinkt het sonore en bescheiden gebrom van de bruine kikker, de mannetjes hebben geen uitwendige kwaakblazen. Maar vanaf april barst het kikkerconcert pas goed los. Onze drie groene kikkersoorten hebben overduidelijke kwaakblazen, de meerkikker is het meest oorverdovend. Vergeleken daarmee is het geluid van de gewone pad een echte een vriendelijk zacht en hoog piepje. Inmiddels horen alle paddensoorten ook tot de groep van de kikkers, de al dan niet gladde huid is geen onderscheidend kenmerk. Alle kikkers en padden zijn in hun leven afhankelijk van water. Kikkers komen op de wereld in alle maten en soorten voort, van minder dan een gram tot aan een dikke kilo. De Nederlandse soorten zijn heel beschaafd van formaat. Van de zeldzamere soorten, veel alleen in Zuid Limburg te vinden, is de boomkikker de kleinste. Andere weinig voorkomende soorten zijn de vroedmeesterpad, de geelbuikvuurpad, de knoflookpad en de rugstreeppad. Het lijstje van de algemenere echte kikkers zie hier onder. Overigens, alle elf kikker- en padden-soorten in Nederland zijn beschermd
Vijf algemene “echte kikkers”
1) De “blauw” heikikker komt niet in Flevoland voor maar verder overal in natuurgebiedjes, vooral in Midden-, Oost- en Noord-Nederland.
2) De bruine kikker is de meest algemene kikker, misschien niet in het uiterste noorden van Friesland en Groningen.
3) De meerkikker is de grootste van de drie groene kikkers. Komt vooral in West- en Noord-Nederland voor.
4) De poelkikker is de kleinste groene kikker; het leefgebied (Oost-Nederland) vult precies dat van de meerkikker aan.
5) De bastaardkikker is een kruising van meer- en poelkikker, komt in het hele land voor (behalve op Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog), maar wordt soms door de meerkikker verdrongen.
Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers
Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.
Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.
Tot de volgende keer! Menno en Erwin
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast
Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.
Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands
Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.
