Nieuwsbrief #224 Spooky spinsels in het voorjaar
Nieuwsbrief over natuur en wetenschap
Spooky spinsels in het voorjaar
Je gelooft soms je eigen ogen niet, struiken en, planten, ja zelfs straatlantaarns en auto’s die ingepakt zijn in een wit web. De inpakkunstenaar Christo is er niets bij. Grote kans dat het hier om de gemeenschappelijke nesten gaat van de rupsjes van stippelmotten. De acht soorten die in Nederland voorkomen hebben zo hun eigen voorkeuren. Vooral bij de vogelkers- de wilgen-, de appel- en de meidoornstippelmot is het wel duidelijk om welke soort het gaat. De gelige rupsjes gebruiken hun gemeenschappelijke web om veilig van de bladeren van hun gastplant te kunnen eten, tot ze verpoppen. Als de poppen eenmaal uitkomen vliegen de stippelmotten, witte bovenvleugels met zwarte stippen, elk afzonderlijk uit. Spinsels komen bij veel meer insecten voor, al is het niet zo spectaculair als bij de stippelmotten. Alleen bij eiken moet men oppassen, daar worden spinsels door de eikenprocessierups gemaakt, en die hebben heel vervelende brandharen. De ware spinmeesters zijn en blijven natuurlijk de spinnen, die spindraden vooral gebruiken om aan eten te komen, maar ook nog voor veel meer.
Net zoals de stippelmotten gebruiken spinnen spinweefsel om hun eieren en opgroeiend kroost te beschermen. Of ze gebruiken draden om snel en veilig op de grond terecht te komen. In de herfst gebruiken jonge spinnen draden om weg te zweven. Sommige soorten maken valdeuren uit spinrag. Waterspinnen bouwen duikerklokken uit spinrag en kunnen zo heel lang ondergedoken blijven. De precieze samenstelling van spinrag, van insecten en van spinnen, is nog steeds onbekend. Er wordt veel onderzoek naar gedaan. De eigenschappen zijn dan ook heel bijzonder. Sterker dan staal, maar licht van gewicht. Extreem elastisch en taaier dan onze sterkste kunstvezel waaruit kogelvesten gemaakt worden (kevlar). De draden van spinrag hoort bij de allersterkste biologische materialen op aarde. Het weefsel van bijvoorbeeld zijderupsen, en van stippelmotten, is wat minder dan dat van spinnenwebben, maar nog steeds sterker dan kevlar.
Rupsen hebben, als voorstadium van de latere vlinders, heel wat trucs in huis om deze kwetsbare levensfase goed door te komen. Behalve de verdediging door spinsels excelleren ze ook in misleiding en bedrog. Sommige rupsen lijken op takjes, al dan niet voorzien van een venijnige stekel. Anderen doen bladeren na, of houtsplinters. De rups van een Zuid Amerikaanse page vlinder doet eerst een vogelpoepje na. In een volgend stadium laten ze afschrikwekkende oogvlekken zien en verspreiden ze via een knaloranje vorkje onsmakelijke geuren. Veel op zich onschuldige rupsen doen onsmakelijke of zelfs giftige andere soorten na. Het is kortom leugen en bedrog in rupsenland. Er zijn natuurlijk altijd roofdieren die zich van al die verdediging niets aantrekken. Sluipwespen en bijvoorbeeld pimpel en koolmezen trekken zich maar weinig aan niets aan van de voorjaarsspinsels van de stippelmotten. Als het u niets uitmaakt, laat de nesten van de stippelmotten dan rustig zitten. De meeste planten, struiken en bomen overleven de invasie door de rupsennesten van deze kleine nachtvlindersoorten uiteindelijk prima. En ook al is het lastig om het uitvliegen van de volwassen stippelmotten met eigen ogen te zien, het opgroeien van de rupsjes is op zich al een spannend gebeuren.
Tip:
Voor het bepalen van de acht Nederlandse stippelmotsoorten bestaat er een handige fotopagina op het internet.
Zie op de site van de vlinderstichting: stippelmotten herkennen
Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers
Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.
Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.
Tot de volgende keer! Menno en Erwin
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast
Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.
Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands
Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.
