Duiven: van sportkampioen tot vliegende rat
Wat mensen van duiven vinden? Nou dat ligt er maar aan. Als witte vredesduif bij gelegenheden graag losgelaten. En een symbool van de liefde. Een smakelijk pluimveeproduct uit de duiventil. Een nuttige boodschapper als postduif. Een sportheld, en daarmee verbonden een object van weddenschappen (naar schatting worden in Nederland tot een miljoen postduiven gehouden) . Of een lastige en te bestrijden vliegende rat. Overlast wordt vooral toegeschreven aan de stadsduif, een verwilderde rotsduif die met zo’n 20000 broedparen in Nederland rondvliegt.
Er zijn tien keer zoveel houtduiven, en ook daaraan ergert zich nogal eens iemand. Minder klachten zijn er over de kleinere en schuwere holenduif (60000 broedparen) of de net zo talrijke Turkse tortel. Die heeft zich pas in de jaren vijftig van de vorige eeuw in ons land gevestigd. De zomertortel is haast uit ons land verdwenen. Overwinterend in Afrika broeden er inmiddels jaarlijks minder dan 900 broedparen van deze sierlijke duivensoort. Er valt veel over onze vijf duivensoorten te vertellen, een miniem aandeel in de meer dan 360 soorten die op onze planeet te vinden zijn.
Postduiven stammen, zoals stadsduiven, af van rotsduiven. Die komen in Nederland niet voor maar leven vooral in het Middellandse zeegebied en aan de Ierse en Engelse kusten. Postduiven worden al meer dan 3000 jaar gehouden omdat ze te gebruiken zijn als snelle informatie-overbrengers. Toe aan de tweede wereld oorlog toe speelden ze een rol bij het doorgeven van militaire gegevens. In de negentiende eeuw, vooral voor de uitvinding van de telegraaf, werden ze ook ingezet om snel beurskoersen door te geven.
Maar ook brachten ze microfilms snel ter plekke. Daarbij werd, en wordt, er gebruik gemaakt dat duiven feilloos terugvliegen naar hun thuisbasis. Dat doen ze zowel over korte maar ook over lange afstanden. We weten inmiddels dat duiven daarvoor alle mogelijke trucs gebruiken bij hun navigatie. Om te beginnen maken ze gebruik van het landschap. Ze vliegen graag langs rivieren, kanalen en wegen. Ze benutten dankzij hun biologische klok het zonnekompas. Aan de stand van de zon kunnen ze zo hun richting bepalen. Dat kunnen ze ook aan de hand van de sterrenhemel. Alleen doen ze dat niet zo vaak omdat ze vooral overdag actief zijn. Van jongs af kunnen duiven zich oriënteren aan de hand van het aardmagnetische veld. En tenslotte ruiken duiven ook de goede richting. Onderzoek -waarin duiven al dan niet de neusgaten verstopt werd toonde een ‘haring--pizza gradiënt’, op een route van Noord Duitsland tot in Italië.
Duiven mogen dan soms wat onbeholpen op de bodem waggelen, het zijn uitstekende vliegers die makkelijk een gemiddelde snelheid van 60-80 kilometer per uur halen . Het record ligt bij een postduif die langere tijd 143 kilometer per uur vloog. Per dag kunnen ze afstanden tot ruim 1100 kilometer afleggen. De meeste van onze duivensoorten zijn als gezegd standvogels, die het hele jaar in ons land blijven. Dat er in de winter hier tweemaal zo veel duiven zijn komt doordat wintergasten uit Scandinavië van ons mildere klimaat gebruik komen maken. Tenslotte, wat zouden oplossingen zijn als er plaatselijk teveel duiven zijn? De stadsduif bevolkt bijvoorbeeld heel wat pleinen in de grote steden van Europa, met dank aan de toeristen.
Het meest dwaze is de maatregel die de provincie Groningen overweegt, afschieten met de luchtbuks. Schade aan gebouwen kan worden voorkomen door geliefde zitplaatsen met pinnen af gaas af te dekken. Als het te erg wordt kan ultrasoon geluid misschien helpen. En om populaties echt in de hand te houden is de plaatsing van duiventillen, zoals in verschillende Belgische gemeentes gebruikelijk, uitkomst brengen. Zulke tillen, waarin al dan niet wordt bijgevoerd, bieden de mogelijkheid eieren weg te nemen of te schudden en zo stadse duivenwolken in de hand te houden.
Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem dan met andere natuur- en wetenschapsliefhebbers
Vond je dit een boeiend onderwerp? In onze nieuwste podcastaflevering duiken we nog dieper in de wondere wereld van de biologie en de tijd.
Luister de podcast via Spotify of Apple Podcasts.
Tot de volgende keer! Menno en Erwin
Blijf op de hoogte!
Wil je meer weten over de geheimen achter ons biologie en andere fascinerende natuur- en wetenschaps onderwerpen? Abonneer je dan op onze podcast en Substack via mennoenerwin.nl, en mis geen aflevering meer. Direct naar de podcast ? Link naar de podcast
Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.
Zaterdag/zondag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met soms 5 tips over het onderwerp in het Nederlands
Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten en toch lid blijven van onze substack en dat je dus geen mails meer krijgt.
