Erwin: Deze week schrijft Menno over gewoon duizendblad, de plant die je pas echt ziet als je ervoor op je knieën gaat. Liever luisteren? In aflevering #246 praten we erover.
Hoezo gewoon duizendblad?
Ook in november staan ze haast onopgemerkt in bloei. Het valt dan misschien iets meer op omdat er in deze tijd van het jaar zo weinig bloemen zijn. Als je op de knieën gaat, dan zie je pas wat een prachtige planten het zijn. Niets gewoons aan. Zelfs het kleinste plantje telt al gauw meer dan 1500 bladslipjes. Die staan op de bijzondere, veervormige, diep en dubbel-geveerde bladeren, die naar boven toe steeds kleiner worden. De bloeistengels die verschillende van lengte staan zo kunstig gerangschikt dat alle witte en soms wit-roze bloemschermen zich in een tuil op één vlak bevinden.
Die bloeiwijzen worden soms ook wel bloemen genoemd, maar dat klopt plantkundig helemaal niet. Het zijn in feite verzamelingen van bloemhoofdjes die op een gemeenschappelijke bloembodem staan. Elk hoofdje bestaat uit weer uit een bundeling van tien tot veertig geelwitte buisbloemen in het midden, omgeven door een krans van vijf sneeuwwitte tot donkerroze lint- of straalbloemen. Deze opbouw van de boeiwijze is typisch voor veel leden van de zeer uitgebreide familie van de samengesteldbloemigen, zoals we die ook zien bij de kamille, het madeliefje en de zonnebloem.
De Latijnse naam Achillea millefolium verwijst behalve naar de duizend bladen ook naar de Griekse krijgsheld Achilles. Het heette dat hij duizendblad met zijn legers meenam voor de behandeling van krijgswonden. De planten bevatten nogal wat bijzonder stoffen. Die geven de planten een kenmerkende geur en een licht bittere smaak. Voor de toepassing van hop werden ze bij het maken van bier gebruikt,. Ook was het een geliefde groente. De bladeren hebben bij wonden een bloedstelpend en ontstekingsremmend effect. Als met het sap inneemt stimuleert dat juist bloedingen. Het kan de menstruatie bevorderen, maar ook een bloedneus veroorzaken. Vandaar de Engelse bijnaam nosebleed.
Gewoon duizendblad is een vaste plant. De ondergrondse wortelstokken lopen in het voorjaar weer uit. Van juni tot in de winter zijn er planten met bloemschermen te vinden. In de late herfst en in de winter ziet men nog vaak de verdroogde stengels, bladeren en bloemhoofden staan. Vogels profiteren dan van het zaad, insecten van een rustplaats en wij van een mooie aanblik. Door het jaar heen is het gewoon duizendblad waardplant van wantsen en zeker twaalf vlindersoorten. Gewoon is de plant wel omdat die overal in Nederland, en in het hele noordelijke halfrond voorkomt. Langs wegen en op dijken, in ruige en verstoorde grond, in weilanden en op braakliggende terreinen, in armere en in rijkere grond. Maar als men voor de plant op de knieën gaat en een keer goed kijkt is gewoon duizendblad nooit meer heel gewoon.
Vond je dit een waardevolle nieuwsbrief? Deel hem met iemand die ook graag stilstaat bij wat er buiten gebeurt.
Nog geen lid? Elke week de nieuwsbrief in je inbox en de podcast in je feed, gratis.
🌼 Welke bloemen zie jij nog bloeien in november?
Noteer ze in de Natuurwandeldagboek-app — tot 25 waarnemingen gratis.
Liever op papier? Menno’s Natuurwandeldagboek: twaalf maanden noteren wat je buiten tegenkomt. Boek €24,95 + €4,95 verzending, of de bundel met een jaar app voor €79. Verschijnt in het voorjaar van 2027, verzending binnen Nederland.
Podcast en nieuwsbrief blijven gratis. Tot de volgende keer! Menno en Erwin